Telegram

Civil.uz

1 000 000 obunachi

Telegram

Bolalar nafaqasi 18 yoshgacha beriladimi?

Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining 11.08.2021 yildagi “Kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam koʼrsatish hamda kambagʼallik bilan kurashish koʼlamini yanada kengaytirish chora-tadbirlari toʼgʼrisida”gi Farmoniga asosan 2021 yil 1 sentyabrdan boshlab 14 yoshgacha bolalari boʼlgan oilalarga nafaqa hamda bola 2 yoshga toʼlguniga qadar uni parvarish qilish nafaqasi oʼrniga kam taʼminlangan oilalarga bolalar nafaqasi joriy etildi.

Shuningdek, 2021 yil 1 sentyabrdan boshlab:

  • bolalar nafaqasini tayinlashda inobatga olinadigan bolalar yoshi 14 yoshdan 18 yoshgacha;
    toʼlov muddati 6 oydan 12 oygacha oshirildi.

2021 yil 1 sentyabrdan boshlab bolalar nafaqasi va kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam toʼlovlarining quyidagi miqdorlari belgilangan:

bolalar nafaqasining har oylik miqdori:

250 000 so‘m — 3 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan bitta farzandi uchun, 325 000 so‘m — yoshi 3 yoshgacha bo‘lgan bitta kichik farzandi uchun;
150 000 so‘m — oilaning ikkinchi farzandi uchun qo‘shimcha;
100 000 so‘mdan — oilaning uchinchi va undan keyingi har bir farzandi uchun;
kam ta’minlangan oilalar uchun moddiy yordamning oylik miqdori — 380 000 so‘m.

Telegram

O‘zini o‘zi band qilish tartibi qanday?

O‘zini o‘zi band qilgan shaxslar — o‘z ishini o‘zi topib, uni o‘zi bajarish orqali daromad ko‘radigan jismoniy shaxslar hisoblanadi. Repetitorlar, enagalar, santexniklar, elektrchilar, sartaroshlar, kuryerlar, avtomobil yuvuvchilari, hunarmandlar, farroshlar, tikuvchilar, dasturchilar va yana ko‘plab kasb egalari o‘zini o‘zi band qiluvchilar bo‘lishlari mumkin.

O‘zini o‘zi band qiluvchilar faoliyati “O‘zini o‘zi band qilgan shaxs sifatida faoliyatni amalga oshirish tartibi to‘g‘risida” nizom bilan tartibga solinadi. 2021 yil 1 avgust holati bo‘yicha 68 turdagi faoliyat bilan o‘zini o‘zi band qilish mumkin. Xohishga ko‘ra, ularning bir nechtasini birvarakayiga tanlash mumkin.

Mehnatga layoqatli yoshdagi har bir jismoniy shaxs, yakka tartibdagi tadbirkorlardan tashqari, o‘zini o‘zi band qilishi mumkin. O‘zini o‘zi band qiluvchilar yakka tartibdagi tadbirkor sifatida ro‘yxatdan o‘tishlari shart emas.

Asosiy ish joyida mehnat shartnomasi bo‘yicha ishlab, bir vaqtning o‘zida o‘zini o‘zi band qilish ham mumkin. Asosiysi, asosiy ishdagi faoliyat turi o‘zini o‘zi band qilish uchun ruxsat berilgan faoliyat turlari ro‘yxatiga kirmagan bo‘lishi kerak. Masalan, kun bo‘yi mehnat shartnomasi asosida kotibalik bilan shug‘ullanish, kechasi o‘zini o‘zi band qilgan shaxs sifatida matn yozish bo‘yicha xizmatlarni (kopirayting) ko‘rsatish mumkin.

O‘zini o‘zi band qilishning qanday foydali jihatlari bor?

Buning foydali ekanligiga bir qancha sabablar bor.

  1. Uydan ishlashning qonuniy imkoniyati. O‘zini o‘zi band qilganlar soliq tekshiruvlari, jarimalar va noqonuniy tadbirkorlik faoliyati bo‘yicha ayblovlardan qo‘rqmasliklari mumkin.
  2. Tasdiqlangan ish staji va pensiya. O‘zini o‘zi band qilganlarning ish staji ketaveradi, shuning uchun keksalikda kafolatlangan pensiya naqd deb hisoblash mumkin.
  3. Rasmiy daromad. Iste’mol kreditlari, imtiyozli qarzlar olish, shuningdek, soliq imtiyozlarini qo‘llash mumkin.
  4. Minimal soliq. Daromad solig‘i yoki boshqa yig‘imlar yo‘q. Bir yilda BHMning 1 baravari miqdorida ijtimoiy soliq to‘lash kifoya.
  5. O‘ziga o‘zi xo‘jayin. O‘zini o‘zi band qiluvchilar uchun mehnat shartnomasi, rahbar va qat’iy ish jadvali yo‘q. Sevimli ish bilan xohlagan vaqtda shug‘ullanish va bundan qonuniy daromad olish mumkin.
  6. Mijozlar bazasini kengaytirish. O‘zini o‘zi band qilgan shaxslar yuridik shaxslardan pul o‘tkazish yo‘li bilan to‘lovlarni qabul qilish uchun bankda osongina hisob ochishlari mumkin. Bundan tashqari, davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganlik sheriklar orasida ishonchni uyg‘otadi.
  7. Minimal hujjatlar. O‘zini o‘zi band qilganlar yakka tartibdagi tadbirkorlar singari buxgalteriya hisobini yuritish, hisobot yuborish yoki soliq deklaratsiyasini topshirishlari shart emas. Daromad va xarajatlarni ixtiyoriy ravishda Soliq ilovasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri kuzatib borishlari mumkin.

Qanday soliq va majburiy to‘lovlarni to‘lash kerak?

O‘zini o‘zi band qilish faoliyatidan olingan barcha daromadlar jismoniy shaxslar daromad solig‘iga (JSHDS) tortilmaydi: qancha topsa ham o‘zida qoladi. Bir yilda bir marta BHMning 1 baravari — 2021 yilning 1 avgust holatida 245 ming so‘m — miqdorida ijtimoiy soliq to‘lashning o‘zi kifoya qiladi. To‘lovni har qanday to‘lov tizimi orqali amalga oshirish mumkin.

O‘zini o‘zi band qiluvchilar hech qanday sug‘urta va boshqa yig‘imlarni to‘lamaydilar.

Muhim: o‘zini o‘zi band qilganlarning ruxsat berilgan faoliyat turlari ro‘yxatidagi faoliyatdan olingan daromadlarigina JSHDS to‘lashdan ozod qilinadi. Agarda daromad boshqa faoliyat turidan olingan bo‘lsa, ulardan JSHDS to‘lash kerak bo‘ladi.

O‘zini o‘zi band qilganlar kimlar bilan va qanday ishlashlari mumkin?

O‘zini o‘zi band qilganlar boshqa jismoniy shaxslarga og‘zaki kelishuv asosida ish yoki xizmatlarni taqdim etishlari mumkin. Yuridik shaxslar bilan esa ular faqatgina bir martalik ish yoki xizmatni ko‘rsatish uchun yozma shartnoma tuzgan holda ishlashlari mumkin. Bitta katta hajmli ishni bajarish kerak bo‘lsa, uni bir necha qismlarga bo‘lib bajarishga to‘g‘ri keladi. Shartnomaning muayyan tasdiqlangan shakli yo‘q: uni yuristlar bajariladigan ish yoki xizmatning o‘ziga xosligidan kelib chiqqan holda tuzadilar.

Bunda o‘zini o‘zi band qilganlar barcha ishlarni mustaqil ravishda bajarishlari kerak: yollanma ishchilar mehnatidan foydalanish mumkin emas.

Tovar yoki xizmatlar uchun to‘lovlarni qanday ko‘rinishda qabul qilish mumkin?

O‘zini o‘zi band qilganlar to‘lovlarni har qanday ko‘rinishda: naqd, terminal yoki bank o‘tkazmalari orqali qabul qilishlari mumkin. Terminalni bankdan ijaraga olish mumkin. Bankda hisob raqami ochish va yuridik shaxslar bilan pul o‘tkazish yo‘li bilan ishlash mumkin.

Oylik daromad bo‘yicha qanday cheklovlar mavjud?

O‘zini o‘zi band qilganlarda oylik yoki yillik daromad bo‘yicha hech qanday cheklovlar mavjud emas. O‘zini o‘zi band qiluvchi sifatida oyiga 10 mln so‘m ishlab topsangiz ham, hech kim faoliyatingizni to‘xtatib, YATT yoki MCHJ ochishga majburlamaydi.

O‘zini o‘zi band qilish maqomini qanday olish mumkin va bu qanchaga tushadi?

O‘zini o‘zi band qilish uchun to‘lov yo‘q. Buning uchun ikki yo‘l bilan ro‘yxatdan mumkin:

  • Tuman soliq inspeksiyasiga murojaat qilinsa, xodim anketa to‘ldiradi;
  • soliq to‘lovchining shaxsiy kabineti yoki DSQning Soliq mobil ilovasi orqali mustaqil ravishda ro‘yxatdan o‘tish mumkin. Jarayon 30 daqiqadan ko‘p vaqt olmaydi.

Cheklanmagan muddatga ro‘yxatdan o‘tiladi. Anketalar to‘ldirilganidan keyin o‘zini o‘zi band qilgan shaxs sifatida ro‘yxatdan o‘tganlik to‘g‘risida QR-kodli ma’lumotnoma beriladi. Shu yerning o‘zidan ijtimoiy soliqni ham to‘lash mumkin, buning uchun plastik kartochkasi hisob raqami va amal qilish muddatini kiritish kifoya.

Ish staji va pensiya qanday hisoblanadi?

Soliq organlari xodimi o‘zini o‘zi band qilgan shaxsni ro‘yxatga olayotganda u haqdagi ma’lumotlarni DSQning o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar ma’lumotlar bazasiga kiritadi. Keyinroq uni Yagona milliy mehnat tizimiga (YAMMT) integratsiya qiladi, shuning uchun ish staji rasman hisoblanadi. Biroq ish staji hisobga olinishi uchun ijtimoiy soliq to‘lanishi lozim. Tizim oddiy: yil uchun soliq to‘lansa, bir yillik ish staji hisobga olinadi.

O‘zini o‘zi band qilganlar uchun pensiya miqdori yakka tartibdagi tadbirkorlarniki kabi hisoblanadi. Pensiya yoshiga yetgan vaqtda zarur ish staji mavjud bo‘lsa, pensiya minimal miqdorda — 565 ming so‘m (2021 yil 1 iyul holatiga ko‘ra) bo‘ladi. Agarda ish staji yetarli bo‘lmasa, davlat har oyda 400 ming so‘m (2021 yil 1 iyul) miqdorida nafaqa to‘laydi.

Kasal bo‘lganda yoki mehnat qobiliyatini yo‘qotganda nima qilish kerak?

O‘zini o‘zi band qilganlar uchun davolanish va mehnat ta’tillari yo‘q: kasal bo‘lib qolsa va ma’lum bir muddat ishlay olmasa, hech kim yo‘qotilgan pullarni to‘lab bermaydi.

Mehnat faoliyatini uzoq muddatga to‘xtatish kerak bo‘lib qolsa, bu haqda soliq organini ogohlantirish kerak bo‘ladi. Shundan keyin ishlamagan vaqtlari uchun ijtimoiy soliqni to‘lamasa ham bo‘ladi. Bu vaqt davomida ish staji ham hisobga olinmaydi.

O‘zini o‘zi band qilganlarga nima mumkin, nima mumkin emas?

O‘zini o‘zi band qilganlar quyidagilarni qilishlari mumkin:
  • ro‘yxatdagi bir yoki bir nechta faoliyat turlari bilan shug‘ullanish;
  • ishni faqat mustaqil ravishda bajarish;
  • naqd, terminal va pul o‘tkazmasi orqali to‘lovni qabul qilish;
  • jismoniy va yuridik shaxslar bilan faqat bir martalik ish yoki xizmatlarni bajarish uchun ishlash;
  • mijoz bilan og‘zaki yoki yozma shartnoma tuzish;
  • chet ellik buyurtmachilar bilan shartnoma tuzmasdan ishlash;
  • norezidentlardan chet el valyutasida ishlar uchun to‘lovni qabul qilish.
Quyidagilar o‘zini o‘zi band qilganlarga mumkin emas:

ruxsat berilgan faoliyat turlari ro‘yxatida ko‘rsatilmagan faoliyat bilan shug‘ullanish;

yakka tartibdagi tadbirkor bo‘lish;

o‘z faoliyat turi bo‘yicha kimningdir qo‘lida ishlash;

xodimlar yollash;

jismoniy va yuridik shaxslarga katta hajmli ish yoki xizmatni uzoq muddat davomida ko‘rsatish.

Chet ellik buyurtmachilar bilan qanday ishlash va ulardan to‘lovlarni qanday qabul qilish kerak?

O‘zini o‘zi band qilganlar chet ellik jismoniy shaxslar va yuridik shaxslar bilan shartnoma tuzmasdan ishlashlari mumkin. Ommaviy ofertani qabul qilish, elektron xabar almashish yoki, jumladan, elektron shakldagi hisob-fakturalar (invoyslar) ishlash uchun asos bo‘lishi mumkin.

Bajarilgan ishlar uchun xorijdagi norezidentlardan to‘lovlarni O‘zbekiston banklaridagi hisob raqamiga xorijiy valyutada qabul qilish mumkin. Bunda yakka tartibdagi tadbirkorlar yoki yuridik shaxslar singari Tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimiga bu haqdagi ma’lumotlarni kiritishga hojat yo‘q. Olingan mablag‘larni o‘z bankida xorijiy valyutada naqd qilib olish va undan o‘z ehtiyojlari uchun foydalanish mumkin.

Daromadlar to‘g‘risidagi rasmiy ma’lumotnomani qayerdan olish mumkin?

O‘zini o‘zi band qilganlar bajarilgan har qanday ish to‘g‘risidagi ma’lumotlarni mustaqil ravishda Soliq mobil ilovasiga kiritishlari mumkin. Jismoniy shaxslar bilan ishlashda shunchaki bajarilgan ish turi va qiymatini ko‘rsatish mumkin. Yuridik shaxslar bilan ishlashda esa bajarilgan ishlar, qiymatini ko‘rsatib, elektron hisob-fakturani jo‘natish mumkin.

Kiritilgan ma’lumotlar asosida olingan daromadlar haqidagi rasmiy ma’lumotnomani shakllantirish va chop etish mumkin. Uning asosida banklarda iste’mol kreditlari yoki imtiyozli qarzlar olish mumkin.

O‘zini o‘zi band qilish maqomidan qanday voz kechish va faoliyatni to‘xtatish mumkin?

O‘zini o‘zi band qilish maqomidan istalgan vaqtda voz kechish va faoliyatni to‘xtatish mumkin. Buning uchun Soliq mobil ilovasi orqali soliq organini xabardor qilish kerak bo‘ladi. Buni faoliyatni to‘xtatgunga qadar amalga oshirish lozim. Keyinroq soliq organlari xodimlari o‘zini o‘zi band qilish maqomini DSQ bazasidan o‘chirishadi.

Telegram

Yakka nikohlilikning buzilishi nima?

Mamlakatlar o‘rtasida migratsiya jarayoni kuchaygan hozirgi davrda kishilar o‘z yurtidagi rasmiy nikohdan ajralmasdan, boshqa davlatlarda rasmiy nikoh tuzish holatlari uchramoqda. Bunday holatlar sudlarga taraflarning maqsadi va amaldagi holatlarni hisobga olishda o‘ziga xos qiyinchiliklar tug‘dirmoqda. Yakka nikohlilikning buzilishi ham ushbu nikohni haqiqiy emas deb topish uchun asos bo‘lishi mumkin.

Ba’zi hollarda qo‘sh nikohdan qaysi birini haqiqiy emas deb topish haqidagi masala sud tomonidan chuqur o‘rganishni talab etadi. Bunda sud taraflarning xohish-istagini, amaldagi faktik oilaviy munosabatlarni hisobga olishi lozim.

Yakka nikohlilik tamoyili buzib tuzilgan nikohni haqiqiy emas deb topish to‘g‘risidagi ariza birinchi nikohdan ajratilmagan er yoki xotin, shuningdek, ikkinchi nikohdagi tomonlardan birining talabiga asosan ko‘rib chiqiladi. Haqiqiy bo‘lmagan nikohda bo‘lgan shaxsning o‘limidan so‘ng sudga da’vo bilan mazkur shaxsning vorislari (vafot etganning birinchi nikohdagi farzandlari, uning aka-ukalari, opa-singillari, ota-onalari va boshqalar), shuningdek, o‘lgan shaxsning nikohini haqiqiy emas, deb topishdan manfaatdor bo‘lgan boshqa shaxslar (moliya, ijtimoiy ta’minot organlari) murojaat etishi mumkin. Chunki nikohda bo‘lgan shaxs, agar u haqiqiy nikohda bo‘lsa, o‘ziga pensiya tayinlashni yoki uy-joyga bo‘lgan huquqini belgilashni talab qilishi mumkin.

Telegram

Nikoh yoshiga qo‘yilgan shartlar buzilsa qanday choralar ko‘riladi?

Nikoh yoshiga yetmagan shaxs bilan tuzilgan nikoh hali nikoh yoshiga yetmay nikohga kirgan shaxsning manfaatlari talab qilgan hollarda haqiqiy emas deb topilishi mumkin. Bunday nikohni haqiqiy emas deb topishni nikoh yoshiga yetmay nikohga kirgan shaxs, uning ota-onasi yoki homiysi, shuningdek, vasiylik va homiylik organi hamda prokuror talab qilishga haqlidir.

 

Er-xotindan biri nikoh yoshiga yetmagani tufayli nikohni haqiqiy emas deb topish to‘g‘risidagi ish, agar er-xotin (ulardan biri) ish sudda ko‘rilayotgan paytda nikoh yoshiga yetmagan bo‘lsa, vasiylik va homiylik organining ishtirokida ko‘rib chiqiladi.

 

Ish sudda hal qilinish paytigacha er yoki xotin nikoh yoshiga yetgan bo‘lsa, nikoh faqat uning talabi bilan haqiqiy emas deb topilishi mumkin.

 

Nikoh yoshiga to‘lmagan shaxs bilan tuzilgan nikoh hamma vaqt ham sud tomonidan haqiqiy emas, deb topilmaydi. Hali nikoh yoshiga yetmay nikohga kirgan shaxsning manfaatlari talab qilgan hollarda­gina sud bunday nikohni haqiqiy emas, deb topishi mumkin.

 

Asos: Oila kodeksi, 51-modda.

Telegram

Nikohni haqiqiy emas deb topish asoslari va oqibatlari qanday?

Oila qonunchiligida yuqorida qayd etilgan shartlarning buzilishi sud tomonidan ushbu nikohni haqiqiy emas deb topish uchun asos bo‘lishi mumkin. Oila kodeksining 49-moddasiga ko‘ra, qonunda belgilangan shartlar buzilganda (ya’ni, nikoh tuzishning ixtiyoriyligi, belgilangan nikoh yoshi buzilganda, nikoh tuzishga monelik qiladigan holatlar ro‘y berganda), soxta nikoh tuzilganda, ya’ni er-xotin yoki ulardan biri oila qurish maqsadini ko‘zlamay nikoh qayd qildirganda, nikohlanuvchi shaxslardan biri tanosil kasalligi yoki odamning immunitet tanqisligi virusi (OIV kasalligi) borligini ikkinchisidan yashirganda, agar ikkinchisi sudga shunday talab bilan murojaat etsa nikohni haqiqiy emas deb topilishi uchun asos bo‘ladi.

Bundan tashqari, nikoh quyidagi holatlar bo‘yicha ham haqiqiy emas deb topilishi mumkin:

a) yakka nikohlilik buzilganda;

b) nikoh nasl-nasab shajarasi bo‘yicha to‘g‘ri tutashgan qarin­doshlar o‘rtasida, tug‘ishgan va o‘gay aka-ukalar bilan opa-singillar o‘rtasida tuzilgan bo‘lsa;

v) nikoh farzandlikka olgan shaxs bilan – farzandlikka olingan shaxslar o‘rtasida tuzilganda;

g) nikohga o‘tish vaqtida oila qurish maqsadi soxta bo‘lsa (deylik, doimiy ro‘yxatdan o‘tish (propiska) uchun, ikkinchi tomonning mol-mulki, boyligiga sherik bo‘lish ilinjida);

d) nikoh muomalaga layoqatsiz deb topilgan shaxs bilan tuzilganda.

Telegram

Er-xotin va farzandlarning turar joyiga nisbatan haqdorligi qanday?

Uy, kvartira mulkdorining oila a’zolari, shuningdek, u bilan doimiy yashayotgan fuqarolar, agar ularni ko‘chirib kelgan paytda yozma ravishda boshqa hol qayd etilgan bo‘lmasa, uydagi, kvartiradagi xonalardan mulkdor bilan teng foydalanishga haqlidir. Ular mulkdor bergan turar joyga o‘zining voyaga yetmagan farzandlarini ko‘chirib kiritishga haqlidir. Oilaning boshqa a’zolarini esa, uy, kvartira mulkdorining roziligi bilangina ko‘chirib kiritishi mumkin. Bu shaxslar uy, kvartiraning mulkdori bilan oilaviy munosabatlarni tugatgan taqdirda ham ularda turar joydan foydalanish huquqi saqlanadi. Uy, kvartiraning mulkdori bilan uning sobiq oila a’zolari, shuningdek, u bilan doimiy yashayotgan fuqarolar o‘rtasida turar joydan foydalanish tartibi taraflar kelishuvi bilan belgilanadi.

 

Turar joy mulkdorining oila a’zolari deb u bilan doimiy birga yashayotgan xotini (eri) va ularning farzandlari tan olinadi. Er-xotinning ota-onasi, shuningdek mulkdor bilan doimiy birga yashayotgan oilali farzandlari va ularning er-xotini, agar ular ilgari bu huquqqa ega bo‘lmagan bo‘lsa, faqat o‘zaro kelishuvga binoan mulkdorning oila a’zolari deb tan olinishi mumkin.

 

Asos: Uy-joy kodeksi, 32-modda.

Telegram

Nikohdan ajratish jarayonida to‘y xarajatlari qoplanadimi?

Nikohdan ajratish to‘g‘risidagi ish ko‘rib chiqilayotganida to‘yni o‘tkazishga ketgan sarf-xarajatlarni undirish haqidagi talablar qanoatlantirilmaydi.

Asos: Oila kodeksi, 44-modda.

Telegram

Er-xotinga yarashish uchun berilgan muhlat nima?

Oxirgi paytlarda nikohdan ajralish ishlarini ko‘rishda sud o‘z faoliyatini er-xotinni yarashtirishga va oilaviy nizolarga sabab bo‘luvchi vaziyatlarni chuqur o‘rganib, uni bartaraf etish choralarini ko‘rishga qaratmoqda. Bu jarayonda oilani saqlab qolish, uning bardavomligini ta’minlashga barcha – davlat va jamiyat tashkilotlari, ularning mansabdor shaxslari, shuningdek, mahalla-ko‘y, mehnat jamoalari ham mas’ul ekani ko‘rinadi.

Qonunchilikka ko‘ra, sud ishning ko‘rilishini keyinga qoldirib, er-xotinga yarashishi uchun olti oyga muhlat tayinlashga, ajrim chiqarishga haqli.

Sud yarashtirish uchun berilgan muddatni, er-xotinni yarashtirish maqsadida, zarur hollarda, ajrim nusxalarini ular yashaydigan joydagi xotin-qizlar qo‘mitalariga, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi – mahalla fuqarolar yig‘iniga muhokama qilish va yarashtirish uchun yuborishi mumkin.

Bunda ishni ko‘rish boshqa vaqtga qoldirilayotgan muhlat er-xotinning o‘zaro munosabatlarini va ularning yashab ketish imkoniyatlarini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.

Asos: Oila kodeksi, 40-modda.

Telegram

Vafot etgan deb e’lon qilingan shaxs qaytib kelishining oqibatlari qanday?

Vafot etgan deb e’lon qilingan fuqaro qaytib kelgan yoki uning qayerda turgani ma’lum bo‘lgan taqdirda, uni vafot etgan deb e’lon qilish haqidagi qaror sud tomonidan bekor qilinadi.

Sud tomonidan vafot etgan deb e’lon qilingan yoki bedarak yo‘qolgan deb topilgan er (xotin) qaytib kelgan va tegishli sud qarorlari bekor qilingan hollarda, nikoh er-xotinning birgalikdagi arizasiga ko‘ra fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organi tomonidan tiklanishi mumkin. Agar er (xotin) yangi nikohga kirgan bo‘lsa, nikohni tiklash mumkin emas.

Asos: Fuqarolik kodeksi, 37-modda; Oila kodeksi,48-modda.

Telegram

Fuqaroni sud tartibida vafot etgan deb e’lon qilish nima? Uning huquqiy oqibatlari-chi?

Fuqaroning qayerda turgani haqida uning yashash joyida uch yil mobaynida ma’lumot bo‘lmasa, basharti u o‘lim xavf solib turgan yoki muayyan baxtsiz hodisadan halok bo‘lgan deb taxmin qilish uchun asos bo‘ladigan vaziyatlarda bedarak yo‘qolgan bo‘lib, uning qayerdaligi haqida olti oy mobaynida ma’lumotlar bo‘lmasa, manfaatdor shaxslarning (ota-onalari, eri (xotini), farzandlari (farzandlikka olingan bolalari), kreditorlari) arizasiga muvofiq sud uni vafot etgan deb e’lon qilishi mumkin.

Harbiy harakatlar munosabati bilan bedarak yo‘qolgan harbiy xizmatchi yoki boshqa fuqaro harbiy harakatlar tamom bo‘lgan kundan e’tiboran kamida ikki yil o‘tgandan keyin sud tomonidan vafot etgan deb e’lon qilinishi mumkin.

Sudning fuqaroni vafot etgan deb e’lon qilish haqidagi qarori qonuniy kuchga kirgan kun vafot etgan deb e’lon qilingan fuqaroning o‘lgan kuni deb hisoblanadi. O‘lim xavf solib turgan yoki muayyan baxtsiz hodisadan halok bo‘lgan deb taxmin qilish uchun asos bo‘ladigan vaziyatlarda bedarak yo‘qolgan fuqaro vafot etgan deb e’lon qilingan taqdirda, sud uning taxmin qilingan halokat kunini ushbu fuqaroning o‘lgan kuni deb topishi mumkin.

Sud tartibida er-xotindan birining vafot etgan deb e’lon qilinishi ham huquqiy oqibati bo‘yicha o‘limga tenglashtiriladi. Shuning uchun vafot etgan deb e’lon etilgan shaxs bilan uning eri yoki xotini o‘rtasidagi nikoh ham tugallanadi.

Er-xotindan biri vafot etgan yoki sud tartibida vafot etgan deb e’lon qilingan hollarda ular o‘rtasidagi nikoh huquqiy munosabati tugallanadi. Bunday holda tirik bo‘lgan tomon yangi nikohga kirish huquqiga ega. Fuqaroni qonunda belgilangan tartibda vafot etgan deb e’lon qilish uni vafot etgan, degan ehtimolga asoslanadi. Ba’zi hollarda bu fuqaro tirik bo‘lishi ham ehtimoldan holi emas.

 

Asos: Fuqarolik kodeksi 36-modda; Oila kodeksi, 48-modda.

You have made it till the end!

No post here!

Scroll to Top