Toshkent davlat yuridik universitetida PQ-1-son bilan bog’liq bo’lgan ishlar ijrosi yuzasidan

G’ayrat Eshbayev Bolibek o’g’li,
Toshkent davlat yuridik universiteti, Huquq va texnologiyalar sho’basi o’qituvchisi

2025-yil 3-yanvarda qabul qilingan “2025-yilda respublika mahallalarida xavfsiz muhitni yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimi samaradorligini yanada oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 1-Qaror O‘zbekiston Respublikasida mahalla institutini jamoat xavfsizligini ta’minlashning asosiy bo‘g‘ini sifatida yanada mustahkamlashga qaratilgan muhim huquqiy-siyosiy hujjat hisoblanadi. Mazkur qarorda mahallalarda huquqbuzarliklarning oldini olish faqat jazolash yoki nazorat mexanizmi sifatida emas, balki ijtimoiy profilaktika, huquqiy targ‘ibot, aholining huquqiy madaniyatini oshirish va davlat organlari, ta’lim muassasalari hamda jamoatchilik o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlikni kuchaytirish orqali amalga oshirilishi lozimligi alohida ta’kidlanadi. Qarorda belgilangan vazifalarga muvofiq, mahallalarda xavfsiz muhitni shakllantirish, jinoyatchilik va ma’muriy huquqbuzarliklarni barvaqt aniqlash, ularning kelib chiqish sabab va shart-sharoitlarini chuqur tahlil qilish hamda manzilli profilaktik choralarni ishlab chiqish davlat siyosati darajasida ustuvor yo‘nalish sifatida belgilab berilgan.

Ana shu jarayonda ta’lim va ilmiy muassasalarning, ayniqsa yuridik ta’lim sohasida yetakchi bo‘lgan Toshkent davlat yuridik universitetining ishtiroki alohida ahamiyat kasb etmoqda. Universitet tomonidan mazkur qaror ijrosini ta’minlash maqsadida mahallalar bilan tizimli hamkorlik yo‘lga qo‘yilib, professor-o‘qituvchilar, ilmiy xodimlar va talabalar ishtirokida fuqarolar bilan bevosita uchrashuvlar, huquqiy maslahatlar, profilaktik suhbatlar hamda huquqiy tushuntirish ishlari amalga oshirilmoqda. Bu jarayonda asosiy e’tibor aholining huquq va majburiyatlarini anglash darajasini oshirish, qonunga itoatkorlik madaniyatini shakllantirish, maishiy nizolar, oilaviy munosabatlar, yoshlar o‘rtasidagi huquqbuzarliklar, internet va raqamli muhitdagi huquqiy xavflar kabi dolzarb masalalarga qaratilmoqda. Shuningdek, universitet mutaxassislari tomonidan mahallalarda jinoyatchilik holatlari va ularning dinamikasi ilmiy asosda o‘rganilib, huquqbuzarliklarning ijtimoiy, iqtisodiy va psixologik omillari tahlil qilinmoqda hamda ushbu tahlillar asosida huquqni muhofaza qiluvchi organlar, mahalla faollari va profilaktika inspektorlari uchun amaliy ahamiyatga ega bo‘lgan huquqiy xulosa va tavsiyalar ishlab chiqilmoqda. Qarorda nazarda tutilgan “xavfsiz mahalla”, “namunali ko‘cha” va “namunali uy” modellarini joriy etishda ham Toshkent davlat yuridik universiteti o‘zining ilmiy va amaliy salohiyati bilan ishtirok etmoqda, jumladan, huquqiy me’yorlarning amalda qo‘llanilishi, fuqarolarning murojaatlari bilan ishlash amaliyoti, profilaktik tadbirlarning samaradorligi o‘rganilib, ularni takomillashtirish bo‘yicha asoslangan takliflar bildirilmoqda. Bu ishlar orqali universitet faqat ta’lim berish bilan cheklanib qolmasdan, balki jamiyatda huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatini barpo etishga xizmat qiladigan amaliy platforma sifatida faoliyat yuritmoqda. Ayniqsa, talabalarning mahallalardagi profilaktik ishlarga jalb etilishi ularda nazariy bilimlarni amaliyot bilan uyg‘unlashtirish, kelajakdagi professional faoliyati uchun zarur bo‘lgan huquqiy tahlil, muloqot va jamoatchilik bilan ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishga xizmat qilmoqda. Umuman olganda, mazkur qaror ijrosi doirasida Toshkent davlat yuridik universiteti tomonidan amalga oshirilayotgan ishlar mahallalarda xavfsiz muhitni ta’minlash, huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish, aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini oshirish hamda davlat va jamiyat o‘rtasidagi ishonchni mustahkamlashga qaratilgan konsepsiyaviy maqsadlarga to‘liq mos keladi va ushbu faoliyat mamlakatda huquq ustuvorligini ta’minlash yo‘lida muhim amaliy ahamiyat kasb etmoqda.