Blog
Huquqiy yangiliklar, tahlillar va amaliy maslahatlar
Yangi maqolalarni birinchi bo'lib o'qing
Haftalik digest — eng muhim qonun o'zgarishlari va amaliy maslahatlar Telegram kanalimizga keladi.
Istalgan vaqt chiqib ketishingiz mumkin
Qaynona kelinni uydan haydab chiqarsa, qonun kelinni qanday himoya qiladi?
Qonun kelinni toʻliq himoya qiladi! Agar kelin oʻsha uyda doimiy roʻyxatda (propiskada) tursa, uni hech kim (hatto uyning egasi boʻlgan qaynona ham) oʻzboshimchalik bilan koʻchaga haydab chiqarishga haqli emas. Kelin sud orqali uyga majburiy kiritilishini talab qilishi va qaynonaning tazyiqlariga qarshi ichki ishlar organlaridan “Himoya orderi” olishi mumkin. Batafsil qonuniy yoʻllari bilan quyida tanishing!
Xotin homilador boʻlsa yoki bola 1 yoshga toʻlmagan boʻlsa qonun ajrashishga ruxsat bermasligi rostmi?
Ha, bu gapda jon bor, lekin u faqat erkaklarga tegishli! Qonun boʻyicha, ayol homilador boʻlgan vaqtda va bola 1 yoshga toʻlguniga qadar er oʻz xohishi bilan (xotinining roziligisiz) ajrashishga ariza bera olmaydi. Lekin, agar ajrashishni xotinning oʻzi talab qilsa yoki erining ajrashish talabiga rozi boʻlsa, qonun ajrashishga ruxsat beradi. Batafsil quyida oʻqing!
Chet el fuqarosiga turmushga chiqish (yoki uylanish) va ajrashish: Nimalarni bilish shart?
Chet el fuqarosi bilan nikoh qurish yoki ajrashish Oʻzbekiston qonunchiligi (Oila kodeksi) boʻyicha amalga oshirilishi mumkin. Eng asosiysi: ZAGSdan oʻtish uchun chet ellik shaxs oʻz davlatidan “oilali emasligi” haqida rasmiy ma'lumotnoma olib kelishi shart. Agar kelajakda ajrashishga toʻgʻri kelsa, Oʻzbekiston sudi orqali (hatto u chet elga ketib qolgan boʻlsa ham) ajrashish mumkin. Ammo aliment va mulk undirish xalqaro miqyosda juda murakkab jarayon boʻlgani uchun, eng toʻgʻri yoʻl — Nikoh shartnomasi tuzishdir!
Ipoteka kreditiga olingan uy ajrashganda kimga qoladi va qarzni kim toʻlaydi?
Agar ipoteka krediti qonuniy nikohdan (ZAGSdan) keyin olingan boʻlsa, u er-xotinning umumiy mulki hisoblanadi va ajrashganda teng ikkiga boʻlinadi. Qonunning adolatli qoidasiga koʻra: uy qanday teng boʻlinsa, hali toʻlanmagan kredit qarzi ham er-xotin oʻrtasida teng (50/50) taqsimlanadi. Agar uyni faqat bir taraf oʻzida olib qolmoqchi boʻlsa, u qolgan kreditni oʻzi toʻlaydi va ikkinchi tarafga shu kungacha toʻlangan pulning yarmini kompensatsiya qilib beradi. Batafsil quyida oʻqing!
ZAGS yoʻq, faqat domlaga nikoh oʻqitganmiz: ajrashsak mulk qanday boʻlinadi?
Afsuski, jamiyatimizda FHDYo (ZAGS) roʻyxatidan oʻtmasdan, faqat shar'iy nikoh oʻqitib yashaydiganlar hali ham koʻp. Yillar oʻtib, oilada kelishmovchilik chiqib ajrashishga toʻgʻri kelsa, eng katta mu
Erim ajrashishga rozi boʻlmasa yoki sudga kelmasa baribir ajratib yuborishadimi?
Ha, baribir ajratib yuborishadi! Oʻzbekiston qonunchiligida hech kimni majburlab nikohda ushlab turish mumkin emas. Eringizning rozi boʻlmasligi yoki sudga kelmasligi jarayonni biroz vaqtga choʻzishi
Ajrashgach yashashga joyim boʻlmasa, sobiq erimning uyiga sud orqali koʻchib kirishim mumkinmi?
Ha, koʻchib kirishingiz mumkin! Agar ajrashgandan keyin borishga boshqa joyingiz boʻlmasa va oʻsha uyda doimiy roʻyxatda (propiskada) tursangiz, qonun sizni koʻchada qoldirmaydi. Uy sobiq eringizga yoki uning ota-onasiga tegishli boʻlsa ham, sud sizni va farzandlaringizni shu uyga yashash uchun (foydalanish huquqi asosida) majburiy kiritib qoʻyishi mumkin. Ammo bu jarayonning oʻziga xos nozik tomonlari bor. Batafsil ushbu maqolada oʻqing!
Nikoh shartnomasi degani nima oʻzi va u ajrashganda nima foyda beradi?
Nikoh shartnomasi — bu er va xotin oʻrtasida mol-mulk, pullar va qarzlar ajrashganda (yoki birga yashab turgan paytda) qanday boʻlinishini oldindan kelishib, notariusda tasdiqlatadigan hujjatdir. Uning eng katta foydasi shundaki, ertaga ajrashishga toʻgʻri kelsa, sudma-sud yugurib, asab buzib, “uy meniki, mashina meniki” deb talashib oʻtirmaysiz — hamma narsa qogʻozda qanday kelishilgan boʻlsa, xuddi shunday tinchgina taqsimlanadi.
Ajrashganda bolani otasiga beradimi yoki onasigami? Sud nimaga qaraydi?
Ajrashganda bolaning kim bilan qolishini sud hal qiladi, va bunda faqat bolaning manfaati birinchi oʻringa qoʻyiladi. Qonunchilikda “bola onaga berilishi shart” degan qat'iy qoida yoʻq, lekin amaliyotda yosh bolalar (ayniqsa emizikli va kichik yoshdagilar) koʻpincha onaga beriladi. Sud qaror chiqarishda ota-onaning moddiy ahvoliga, yashash sharoitiga, axloqiy qiyofasiga, bolaning kimga koʻproq bogʻlanib qolganiga va Vasiylik organining xulosasiga qaraydi. 10 yoshdan oshgan bolaning fikri esa albatta inobatga olinadi.
Toʻydan oldin olingan mashina yoki uy ajrashganda xotinga ham beriladimi?
Yoʻq, qonun boʻyicha berilmaydi! Oʻzbekiston qonunchiligiga koʻra, toʻydan oldin (aniqrogʻi qonuniy ZAGSdan oʻtishdan oldin) sotib olingan uy, mashina yoki boshqa mol-mulk oʻsha insonning shaxsiy mulki hisoblanadi va ajrashganda er-xotin oʻrtasida boʻlinmaydi. Ammo, qonunda bitta kichik istisno (boshqacha holat) ham bor. Batafsil ushbu maqolada oʻqing!
Er-xotin ajrashganda uy qanday boʻlinadi?
Ajrashganda uy qanday boʻlinishi uning qachon va qanday yoʻl bilan olinganiga bogʻliq. Agar uy nikoh davomida sotib olingan boʻlsa, qonun boʻyicha u er-xotinning oʻrtasida teng (50/50) boʻlinadi. Uyni sotib pulini boʻlishish — bu er-xotin ixtiyoridagi eng oson va adolatli yoʻl. Agar oʻzaro kelisha olmasangiz, uyni sud boʻlib beradi.
Ajrashish uchun eng birinchi qayerga boriladi va ariza qanday yoziladi?
Ajrashish uchun eng birinchi qayerga borish sizning oilaviy holatingizga bogʻliq. Agar oʻrtangizda voyaga yetmagan farzandlar boʻlmasa va ikkalangiz ham ajrashishga rozi boʻlsangiz, toʻgʻri FHDYo (ZAGS) boʻlimiga borasiz. Lekin, agar oʻrtada bola boʻlsa yoki er-xotindan biri ajrashishga qarshi boʻlsa, u holda Fuqarolik ishlari boʻyicha sudga ariza topshirishingiz kerak boʻladi.