Ajrashgach yashashga joyim boʻlmasa, sobiq erimning uyiga sud orqali koʻchib kirishim mumkinmi?

Ajrimdan keyin ayollarni qiynaydigan eng katta, eng ogʻriqli muammo — bu uy-joy masalasi. “Ota uyimga sigʻmayman, akam-kelinimning qovogʻi sovuq, ijaraga chiqishga pulim yoʻq. Nima qilsam boʻladi, bolalarim bilan koʻchada qolamanmi?” degan savollar afsuski juda koʻp uchraydi.

Sizni ishontirib aytamanki, Oʻzbekiston qonunchiligi (xususan, Uy-joy kodeksi) bunday vaziyatda ayollarni himoyasiz tashlab qoʻymaydi. Qonuniy asosda sobiq eringizning uyiga koʻchib kirish huquqingiz bor. Keling, buni qanday amalga oshirishni yuridik tilda emas, oddiy va tushunarli tilda koʻrib chiqamiz.

1. Uy toʻydan keyin birgalikda olingan boʻlsa

Bu eng oson variant. Agar sobiq eringiz uyni sizlar qonuniy nikohdan (ZAGSdan) oʻtganingizdan keyin sotib olgan boʻlsa, bu uy qonun boʻyicha ikkalangizniki hisoblanadi (Oila kodeksining 23-moddasi).

Bunday holatda siz uyni boʻlishga (50% ulushga) haqlisiz. Sud orqali yo uyni ikkiga boʻlasiz, yo yarim pulini (kompensatsiya) undirasiz, yo boʻlmasa oʻzingizning qonuniy yarmingizda yashashda davom etaverasiz.

2. Uy eringizniki yoki qaynona-qaynotangizniki boʻlsa-chi?

Hayotda koʻpincha kelin qaynotaning nomidagi hovliga yoki er toʻydan oldin olgan uyga tushadi. Ajrashganda ular “Uy seniki emas, narsalaringni yigʻishtir-da, chiqib ket!” deyishadi.

Lekin shoshilmang! Uy-joy kodeksining 32-moddasiga koʻra, uy egasining oila a'zolari (shu jumladan kelin ham) uydan oʻzaro teng foydalanish huquqiga ega. Agar siz ajrashsangiz ham, lekin oʻsha uyda doimiy roʻyxatda (propiskada) tursangiz va borishga boshqa uy-joyingiz boʻlmasa, sizning shu uyda yashash (foydalanish) huquqingiz saqlanib qoladi.

3. Sud orqali qanday qilib koʻchib kiriladi?

Agar ular sizni ixtiyoriy ravishda uyga kiritmasa va qulflab olsa, asabingizni buzib janjal qilmang. Toʻgʻri sudga borib hujjatingizni topshiring:

1. Da'vo arizasi: Fuqarolik ishlari boʻyicha sudga “Turar joyga kiritish va foydalanish huquqini belgilash toʻgʻrisida” ariza yozasiz.

2. Isbotlar: Sudga haqiqatan ham boshqa yashash joyingiz yoʻqligini (nomingizda uy yoʻqligi haqida kadastr ma'lumotnomasi), oʻsha uyda propiskangiz borligini va u yerga kirishga muhtoj ekanligingizni tushuntirasiz.

3. Sud qarori: Sud holatni oʻrganib, sobiq eringiz yoki qaynona-qaynotangiz xohlaydimi yoʻqmi, sizni va bolalaringizni oʻsha uyning bir yoki bir nechta xonasiga yashash uchun majburiy tartibda kiritib qoʻyish boʻyicha qaror chiqaradi.

4. MIB qanday yordam beradi?

Sud “uyga kiritilsin” deb qaror chiqargandan soʻng, siz bu qarorni MIBga (Majburiy ijro byurosiga) olib borasiz. MIB xodimlari sizni oʻsha uyga olib borib, xonalarni ajratib, narsalaringizni joylashtirib, kalitni qoʻlingizga tutqazib ketishadi. Agar sobiq eringiz shundan keyin ham sizni uydan haydasa yoki qulflab qoʻysa, unga nisbatan ma'muriy va jinoiy jazolar qoʻllaniladi.

Hayotiy maslahat va ochiq haqiqat (Buni albatta oʻqing!)

Huquqshunos va Aliment maslahatchisi sifatida sizga qonuniy haqqingizni tushuntirdim. Ammo tanga ikki tomoniga ega. Sobiq er va (yoki) yomon koʻrib qolgan qaynona bilan bitta hovlida, bitta oshxonadan foydalanib yashash — ayol kishi va bolaning psixologiyasi uchun haqiqiy doʻzaxga aylanishi mumkin. Har kungi asabuzarliklar, kamsitishlar va provokatsiyalar boʻlishi ehtimoli juda yuqori.

Shuning uchun, sudga yashash uchun kirishga da'vo qilishdan oldin, “Buning oʻrniga sobiq erim bilan ijara pulini toʻlab berishiga kelishsam yoki sud orqali uyning oʻrniga moddiy kompensatsiya undira olamanmi?” degan variantlarni ham yaxshilab oʻylab koʻring. Ruhiy xotirjamlik hammasidan ustun! Lekin boshqa mutlaqo ilojingiz qolmagan boʻlsa, hech ikkilanmay qonun himoyasiga suyaning va sud orqali uyga kiring. Qonun siz tomonda!