Bolaga qancha aliment chiqadi va bu pul qanday hisoblanadi?

Oilada ajrim yuz berganda, ota yoki onani eng koʻp oʻylantiradigan savol: “Bolamga qancha aliment toʻlanadi va u qanday hisoblanadi?” Keling, Oʻzbekiston qonunchiligi boʻyicha bu jarayon qanday ishlashini oddiy tilda tushuntirib beraman.

1. Oylik maoshning necha foizi alimentga kesiladi?

Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 99-moddasiga koʻra, agar ota-ona oʻzaro kelisha olmasa, sud quyidagi tartibda aliment belgilaydi:

• Bitta bola uchun: ota (yoki ona) topadigan oyligi va barcha daromadlarining toʻrtdan bir qismi (ya'ni 25 foizi) miqdorida undiriladi.

• Ikkita bola uchun: maoshning uchdan bir qismi (taxminan 33 foizi) ushlab qolinadi.

• Uch va undan koʻp bolalar uchun: oylik va daromadlarning yarmi (50 foizi) bolalarga beriladi.

Muhim eslatma: Bu foizlar faqat oylik maoshdan emas, balki shaxsning Oʻzbekiston ichida hamda xorijda topgan barcha turdagi pullik va natura koʻrinishidagi daromadlaridan ham ushlab qolinadi.

2. Alimentning eng kam puli qancha? (Aniq hisobi bormi?)

Ba'zan “ish joyim yoʻq” yoki “oyligim juda kam” deb, bolaga arzimagan pul toʻlash hollari uchrab turadi. Qonun buni oldini olgan! Oila kodeksining 99-moddasida koʻrsatilishicha, har bir bola uchun toʻlanadigan aliment miqdori qonunchilikda belgilangan mehnatga haq toʻlash eng kam miqdorining 26,5 foizidan kam boʻlmasligi kerak.

Ya'ni, ota (yoki ona) qayerda ishlashi va qancha topishidan qat'i nazar, har bir bola uchun shu belgilangan “eng kam summa”dan kam pul toʻlashi mumkin emas.

3. Agar odam rasman ishlamasa, aliment qanday hisoblanadi?

Bu holat jamiyatimizda juda koʻp uchraydi. Ota rasmiy ish joyiga ega boʻlmasa, qancha oylik olayotganini tasdiqlovchi hujjati yoʻq boʻlsa yoki umuman ishlamasa, alimentdan qutulib qolmaydi. Qonunga asosan, agar aliment toʻlashi shart boʻlgan odam ishlamasa, uning qarzi Oʻzbekiston Respublikasidagi oʻrtacha oylik ish haqi miqdori boʻyicha hisoblab chiqiladi. Bu degani, statistika boʻyicha yurtimizdagi oʻrtacha oylik qancha boʻlsa, xuddi shu puldan 25%, 33% yoki 50% undiriladi.

4. Oylik har oylik har xil boʻlsachi? (Qat'iy summa)

Ba'zi insonlarning daromadi bir xil emas. Masalan, tadbirkorlar yoki mavsumiy ishchilarda maosh goh koʻp, goh kam boʻladi. Oila kodeksining 102-moddasiga koʻra, daromad doim bir xil boʻlmay oʻzgarib tursa, sud alimentni qandaydir foizda emas, balki har oyda toʻlanadigan aniq bir qat'iy summada belgilab berishi mumkin.

5. Aliment miqdorini oʻzgartirish mumkinmi?

Ha, hayotda turli holatlar boʻladi. Kimdir ogʻir kasal boʻlib qolishi, boshqa oila qurib, unda ham farzandlar tugʻilishi va moddiy ahvoli oʻzgarishi mumkin. Qonunchilikka binoan, sud har ikki tarafning (otaning ham, onaning ham) moddiy ahvolini, oilaviy sharoitlarini va boshqa muhim holatlarni hisobga olib, aliment miqdorini kamaytirishi yoki koʻpaytirishi mumkin.

Xulosa oʻrnida: Qonun bolaning huquqlarini doim birinchi oʻringa qoʻyadi. Aliment — bu sobiq turmush oʻrtogʻiga emas, balki toʻgʻridan-toʻgʻri farzandning kelajagi, yemish-ichmishi va ta'limi uchun beriladigan yordamdir.

Oʻz huquqlaringizni biling va farzandlar manfaati yoʻlida ulardan toʻgʻri foydalaning!