Davlat xizmatlarini takomillashtirish va fuqarolarga qoʻshimcha qulayliklar yaratish toʻgʻrisidagi Prezident qaroriga tushuntirishlar

Qarorning maqsadi va amal qilish xususiyati

PQ-265-son qaror “inson uchun” tamoyili asosida davlat xizmatlarini soddalashtirish, fuqarolarning ovoragarchiligini kamaytirish, mulkiy huquqlarni rasmiylashtirishni yengillashtirish hamda shaxsiy ma’lumotlar va iste’molchilar huquqlarini himoya qilishga qaratilgan.

Qarordagi barcha choralar bir vaqtda amal qilmaydi. Ayrim qoidalar bevosita belgilangan, ayrimlari 2026-yil davomida normativ-huquqiy hujjat loyihalari va texnik mexanizmlar ishlab chiqilgandan keyin, mulkiy huquqlarga doir ayrim yangiliklar esa 2027-yil 1-yanvardan joriy etilishi nazarda tutilgan.

Mulkiy huquqlarni rasmiylashtirish

2027-yil 1-yanvardan koʻchmas mulkka boʻlgan huquqni oʻz vaqtida davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun murojaat qilmagan shaxsga ma’muriy javobgarlik chorasi qoʻllash oʻrniga kechiktirish muddatiga qarab oshirilgan stavkada toʻlov undirish tizimini joriy etish taklifi ma’qullangan.

Chora-tadbirlar rejasiga koʻra, oshirilgan toʻlovning eng yuqori miqdori tegishli ma’muriy jarimadan oshmasligi va shaxsga ma’muriy javobgarlik qoʻllangan boʻlsa, undan oshirilgan toʻlov undirilmasligi kerak. Buning uchun qonunchilikka tegishli oʻzgartirishlar kiritilishi nazarda tutilgan.

Meros tartibida yoki yaqin qarindoshdan hadya sifatida olingan turar joyni sotishdan olingan daromadga soliq solinmasligi uchun belgilangan muddat vasiyat qiluvchi yoki hadya qiluvchining ushbu turar joyga boʻlgan mulk huquqi davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sanadan boshlab hisoblanishi belgilangan. Mazkur oʻzgarish ham Soliq kodeksiga tegishli norma kiritilishini talab qiladi.

Taqiq yoki xatlov qoʻyilgan turar joyda garovga oluvchining roziligisiz yashash yoki turgan joy boʻyicha roʻyxatdan oʻtishga ruxsat beriladi. Bunda roʻyxatdan oʻtayotgan shaxs mulkdor, garovga oluvchi yoxud taqiqni qoʻyish yoki yechishga mas’ul organning ichki ishlar organiga murojaati asosida roʻyxatdan chiqarilishiga oldindan rozilik beradi.

Qarorning 15-bandiga koʻra, ushbu qoida qoʻshimcha idoraviy hujjatlar qabul qilinishini kutmasdan toʻgʻridan toʻgʻri qoʻllanadi.

Elektron davlat xizmatlari va toʻlovlar

2026-yil 1-oktabrdan Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalida fuqarolar va yuridik shaxslarning oʻz mulkidagi koʻchmas mulk hamda avtomototransport vositalarini garovga yoki ipotekaga qoʻyish, begonalashtirishga taqiq qoʻyish va taqiqni bekor qilish xizmatlari joriy etiladi.

Jismoniy shaxs Face-ID orqali, yuridik shaxs esa muassislar, ishtirokchilar yoki aksiyadorlar umumiy yigʻilishi qarori asosida elektron raqamli imzo orqali harakat qiladi.

Portalda fuqaro oʻz nomiga rasmiylashtirilgan va foydalanilayotgan telefon raqamlari va bank kartalari haqida ma’lumot olishi, telefon raqamini vaqtincha nofaol holatga oʻtkazish yoki foydalanilmayotgan raqamga xizmat koʻrsatishni toʻxtatish uchun ariza yuborishi, pulli xizmatlarni koʻrishi hamda bank kartasini bloklash yoki yopish haqida emitentga murojaat qilishi mumkin boʻladi.

Fuqaro nomiga yangi notarial harakat rasmiylashtirilganda portal orqali avtomatik xabarnoma yuboriladi va bunday harakatlar hisobi yuritiladi.

Qarorda portal orqali xizmat taklif etuvchi tijorat banklaridan birining virtual toʻlov kartasini tanlab ochish yoki fuqaroning mavjud bank kartasini biriktirish imkoniyati nazarda tutilgan.

Davlat xizmatlari uchun ortiqcha yoki notoʻgʻri toʻlangan mablagʻlar, shuningdek, xizmat kechiktirilgani yoki asossiz rad etilgani uchun qaytarilishi lozim boʻlgan toʻlovlar kartaga avtomatik oʻtkaziladi. Virtual kartani ochish, tegishli bank infratuzilmasi orqali toʻldirish va undagi mablagʻni fuqaroning oʻz bank kartasiga oʻtkazish uchun komissiya undirilmaydi.

Voyaga yetmagan shaxslar oʻz huquqlarini mustaqil amalga oshirish yuzasidan sudga murojaat qilganda davlat bojidan ozod qilinishi belgilangan. Shu bilan birga, qarorda ushbu imtiyozni qonunchilikda mustahkamlash uchun ikki oy muddatda qonun loyihasini kiritish topshirilgan.

Mazkur qoida 1-oktabrdan joriy etiladigan portal xizmatlariga bogʻlab talqin qilinmasligi kerak.

Proaktiv xizmatlar va shaxsga doir ma’lumotlar

2026-yil 1-oktabrdan shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi yoki tugʻilgan sanasi kabi birlamchi ma’lumotlar oʻzgarganda adliya organi tegishli davlat organlariga idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali xabarnoma yuboradi.

Elektron shakldagi ma’lumotlar fuqaroning qoʻshimcha arizasisiz yangilanadi, portalda real vaqt rejimida ma’lumotnoma shakllantiriladi va shu ma’lumotnoma asosida shaxsni tasdiqlovchi hujjatlar qayta rasmiylashtiriladi.

Qarorning 1-ilovasida avtomatik yangilanadigan 12 turdagi ma’lumot koʻrsatilgan. Ular jumlasiga quyidagilar kiradi:

• ID-karta tizimidagi ma’lumotlar;

• yoʻl harakati xavfsizligi tizimidagi ma’lumotlar;

• avtomototransport vositalari tizimidagi mulkdorga oid ma’lumotlar;

• umumiy oʻrta ta’lim shahodatnomasi;

• yakka tartibdagi tadbirkorlik ma’lumotlari;

• litsenziya, ruxsatnoma va xabarnoma ma’lumotlari;

• oʻzini oʻzi band qilgan shaxs guvohnomasi;

• soliq toʻlovchini identifikatsiyalash ma’lumotlari;

• professional ta’lim diplomi;

• oliy ta’lim diplomi;

• mehnat tizimidagi ma’lumotlar;

• koʻchmas mulk reyestri ma’lumotlari.

Biroq ilovadagi izohga koʻra, 1–3-bandlardagi ma’lumotlarning axborot tizimida oʻzgarishi shaxsni tegishli hujjatlarni keyinchalik qayta rasmiylashtirish majburiyatidan ozod etmaydi.

2026-yil 1-noyabrga qadar kredit toʻliq soʻndirilganda koʻchmas mulk va avtomototransportga qoʻyilgan taqiqni fuqaroning alohida murojaatisiz proaktiv ravishda yechish tizimi yoʻlga qoʻyilishi kerak.

Notarial shaklda tuzilgan garov yoki ipoteka boʻyicha bank ma’lumoti “Notarius” tizimiga kelib tushgach, taqiqni bir ish kunida yechish mexanizmi nazarda tutilgan.

Shuningdek, Ichki ishlar vazirligiga 2026-yil 1-dekabrga qadar shaxsga doir ma’lumot hisoblanadigan aniq axborot roʻyxatini ishlab chiqish topshirilgan.

Reklama va moliyaviy xizmatlar boʻyicha himoya

2026-yil 1-noyabrdan mobil aloqa orqali SMS shaklida tovar, ish yoki xizmatni reklama qilish faqat shaxsning yozma yoki elektron roziligi olingandan keyin mumkin boʻladi.

Reklama qoʻngʻiroqlari va xabarnomalarini soat 18.00 dan 09.00 gacha tarqatish taqiqlanadi. Bunday xizmatni koʻrsatuvchi yuridik shaxs oʻz axborot tizimini Shaxsga doir ma’lumotlar bazalarining davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazishi shart.

Mobil operatorlar oʻzlari tarqatadigan reklama qoʻngʻiroqlari va xabarnomalarini abonent soʻroviga koʻra toʻliq yoki qisman bloklashi kerak.

Kredit, muddatli toʻlov va nasiya savdosi reklamasida joriy qiymatga nisbatan qoʻshimcha toʻlanadigan summa hamda yakuniy qiymat koʻrsatilishini belgilovchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini kiritish topshirilgan.

Moliyaviy xizmatning kelgusidagi samaradorligini shartnoma tuzilayotgan paytda aniqlash mumkin boʻlmasa, reklamada bunday samaradorlik boʻyicha kafolat yoki va’da berilmasligi kerak.

Chora-tadbirlar rejasida mikroqarz shartnomalarining dastlabki qismida asosiy yuzaning kamida 30 foizini egallaydigan ogohlantirish axborotini, reklama materiallarida esa salbiy oqibatlar haqidagi ogohlantirishni joylashtirish majburiyatini belgilash nazarda tutilgan.

Shuningdek, iste’molchini chalgʻituvchi kredit mahsulotlarini vaqtincha yoki doimiy taqiqlash amaliyotini joriy etish boʻyicha idoraviy hujjat loyihasini ishlab chiqish topshirilgan.

Ushbu qoidalar qarorning oʻzida tayyor taqiq sifatida emas, keyingi hujjat bilan belgilanishi lozim boʻlgan choralar sifatida bayon etiladi.

Chora-tadbirlar rejasidagi boshqa muhim tashabbuslar

Rejada notarial harakat natijasida koʻchmas mulkka huquq yuzaga kelganda uni UZKAD tizimida inson omilisiz roʻyxatdan oʻtkazish va elektron koʻchirmani “Notarius” tizimi orqali real vaqt rejimida taqdim etish nazarda tutilgan.

FHDY boʻlinmalarida ID-karta, haydovchilik guvohnomasi va xorijga chiqish biometrik pasportini qayta rasmiylashtirish uchun arizalarni biometrik ma’lumotlar bilan birga qabul qilish mexanizmlari ishlab chiqiladi.

2-ilovaning 8-bandida birinchi marta yoki boshqa sohada ish qidirayotgan shaxslar uchun shartnoma asosida haq toʻlanmaydigan, biroq mehnat daftarchasiga yozuv kiritiladigan va shtatdan tashqari uch oygacha ishlab koʻrishni nazarda tutuvchi “ish oʻrganuvchi stajyor” tizimi boʻyicha takliflar ishlab chiqish topshirilgan.

Mazkur band amaldagi mehnat tartibi emas, 2026-yil sentabrga qadar tayyorlanishi kerak boʻlgan taklif va normativ-huquqiy hujjat loyihasidir. Uni yoritishda yoshlarning mehnat huquqlari, majburiy mehnatga yoʻl qoʻymaslik, shartnomaning ixtiyoriyligi va suiiste’molning oldini olish kafolatlari alohida hisobga olinishi lozim.

Shuningdek, quyidagilarni nazarda tutuvchi alohida Prezident qarori loyihasini tayyorlash belgilangan:

• portal foydalanuvchilarini xizmat sifatini baholash uchun bonuslar bilan ragʻbatlantirish;

• soʻrovnomalar va jamoatchilik muhokamalarida ishtirok etganlik uchun bonuslar berish;

• hujjatlarni elektron shaklda olgan foydalanuvchilarga imtiyozlar taqdim etish;

• fuqarolar uchun rasmiy elektron pochta ochish;

• portalda hayotiy vaziyatlarga asoslangan tushuntirishlarni joriy etish.

Pasport yoki ID-karta yoʻqolgan yoxud yaroqsiz holga kelganida ma’muriy javobgarlik oʻrniga qoʻshimcha davlat boji toʻlash orqali yangi hujjat rasmiylashtirish boʻyicha takliflar kiritish ham rejalashtirilgan.

Xulosa

Qaror davlat xizmatlarini fuqaroga yaqinlashtirish, idoralararo ma’lumot almashinuvini kengaytirish va fuqarolarning mulkiy hamda iste’molchilik huquqlarini himoya qilishga xizmat qiladi.

Uning amaliy samarasi axborot tizimlarining barqaror ishlashi, ma’lumotlarning toʻgʻriligi, shaxsga doir ma’lumotlar xavfsizligi va belgilangan muddatlarda zarur normativ hujjatlar qabul qilinishiga bogʻliq.

Shu sababli qarorni barcha davlat xizmatlari avtomatik boʻladi yoki fuqaroning ishtiroki butunlay bekor qilinadi, deb umumlashtirish toʻgʻri emas.

Shuningdek, reklama sohasidagi choralar reklamaga qarshi siyosat emas, balki roziliksiz reklama tarqatilishini cheklash va iste’molchilar huquqlarini kuchaytirishga qaratilgan choralar hisoblanadi.

Rasmiy manba: Oʻzbekiston Respublikasi Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 2026-yil 15-iyuldagi PQ-265-son qaror: https://lex.uz/docs/-8329406