Xotin homilador boʻlsa yoki bola 1 yoshga toʻlmagan boʻlsa qonun ajrashishga ruxsat bermasligi rostmi?

Xalq orasida “Homilador ayolni yoki yosh bolasi bor oilani sud ajratmaydi” degan tushuncha keng tarqalgan. Bu ma'lum ma'noda toʻgʻri, chunki qonun bu oʻrinda eng avvalo homilador ayol va goʻdakning sogʻligʻi hamda xotirjamligini himoya qiladi.

Keling, Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 39-moddasiga asosan bu qoida aslida qanday ishlashini sodda tilda tushuntirib beraman:

1. Erkaklar uchun qat'iy taqiq

Qonunga koʻra, er quyidagi ikkita holatda xotinining roziligisiz sudga ajrashish toʻgʻrisida da'vo arizasi kiritishga mutlaqo haqli emas:

• Xotini homilador boʻlgan butun vaqt davomida;

• Bola tugʻilganidan keyin to u 1 yoshga toʻlguniga qadar.

Agar er bu qoidani chetlab oʻtib, sudga ariza bersa va sudda ayolning homiladorligi yoki oʻrtada 1 yoshga toʻlmagan bola borligi aniqlansa (va ayol ajrashishga qarshi boʻlsa), sud erning arizasini rad etadi. Erning “Men u bilan umuman yashagim kelmayapti” degan vajlari bu himoya davrida inobatga olinmaydi.

2. Ayollar uchun bunday cheklov yoʻq!

Eng muhim jihati shundaki, qonun bu cheklovni faqat erning tashabbusiga nisbatan qoʻllagan.

Agar oiladagi zoʻravonlik, chidab boʻlmas munosabatlar yoki boshqa jiddiy sabablarga koʻra xotinning oʻzi ajrashishni talab qilsa, u homilador boʻlishidan yoki qoʻlida 1 oylik chaqalogʻi boʻlishidan qat'i nazar, sudga bemalol ariza bera oladi. Sud ayolning arizasini hech qanday qarshiliksiz qabul qiladi va qonuniy tartibda koʻrib chiqadi.

3. Agar er ariza bersa-yu, xotin rozi boʻlsa-chi?

Ba'zan er-xotin ikkalasi ham oʻzaro kelishgan holda ajrashishga qaror qilgan boʻlishi mumkin. Agar er sudga ariza kiritganda, homilador yoki yosh bolali xotin sud majlisiga kelib (yoki yozma ravishda), “Men ham ajrashishga roziman, e'tirozim yoʻq” deb tasdiqlab bersa, sud ishni koʻrib chiqib, ularni qonuniy ajratib yuborishga haqli.

Xulosa: Demak, qonun ajrashishni butunlay taqiqlab qoʻymagan. U shunchaki ayol eng zaif, emotsional va yordamga muhtoj boʻlgan davrda (homiladorlik va tuqqanidan keyingi birinchi yil) erning oʻzboshimchalik bilan oilani tashlab ketishiga huquqiy toʻsiq qoʻyadi. Bu davrda oilani saqlash yoki ajrashish tashabbusi qonunan faqat ayolning xohish-irodasiga bogʻliq boʻladi.