KIberxavfsizlikni huquqiy ta'minlash va raqamli huquq boshqarmasi Bosh maslahatchisi, Adliya Vazirligi
37 ta maqola
Oʻzbekistonda kriptologiya, axborot xavfsizligi, kiberxavfsizlik va zamonaviy raqamli texnologiyalar boʻyicha yangi ixtisoslashgan institut tashkil etildi.
Oʻzbekistonda texnikumlar bilan dual ta’limni yoʻlga qoʻygan va bitiruvchilarni ish bilan ta’minlaydigan tashkilotlarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlashning yangi tartibi joriy etildi.
Kompaniyangizda katta mijozlar bazasi boʻlmasligi mumkin. Ammo bitta xodimning pasport ma’lumotini saqlash, saytdan telefon raqamini olish yoki ofisda videokuzatuv olib borishning oʻzi shaxsga doir ma
Shaxsga doir ma’lumotlar nima? Shaxsga doir ma’lumotlar — muayyan insonni bevosita yoki bilvosita aniqlash imkonini beradigan har qanday axborot.
Qonun kelinni toʻliq himoya qiladi! Agar kelin oʻsha uyda doimiy roʻyxatda (propiskada) tursa, uni hech kim (hatto uyning egasi boʻlgan qaynona ham) oʻzboshimchalik bilan koʻchaga haydab chiqarishga haqli emas. Kelin sud orqali uyga majburiy kiritilishini talab qilishi va qaynonaning tazyiqlariga qarshi ichki ishlar organlaridan “Himoya orderi” olishi mumkin. Batafsil qonuniy yoʻllari bilan quyida tanishing!
Ha, bu gapda jon bor, lekin u faqat erkaklarga tegishli! Qonun boʻyicha, ayol homilador boʻlgan vaqtda va bola 1 yoshga toʻlguniga qadar er oʻz xohishi bilan (xotinining roziligisiz) ajrashishga ariza bera olmaydi. Lekin, agar ajrashishni xotinning oʻzi talab qilsa yoki erining ajrashish talabiga rozi boʻlsa, qonun ajrashishga ruxsat beradi. Batafsil quyida oʻqing!
Chet el fuqarosi bilan nikoh qurish yoki ajrashish Oʻzbekiston qonunchiligi (Oila kodeksi) boʻyicha amalga oshirilishi mumkin. Eng asosiysi: ZAGSdan oʻtish uchun chet ellik shaxs oʻz davlatidan “oilali emasligi” haqida rasmiy ma'lumotnoma olib kelishi shart. Agar kelajakda ajrashishga toʻgʻri kelsa, Oʻzbekiston sudi orqali (hatto u chet elga ketib qolgan boʻlsa ham) ajrashish mumkin. Ammo aliment va mulk undirish xalqaro miqyosda juda murakkab jarayon boʻlgani uchun, eng toʻgʻri yoʻl — Nikoh shartnomasi tuzishdir!
Agar ipoteka krediti qonuniy nikohdan (ZAGSdan) keyin olingan boʻlsa, u er-xotinning umumiy mulki hisoblanadi va ajrashganda teng ikkiga boʻlinadi. Qonunning adolatli qoidasiga koʻra: uy qanday teng boʻlinsa, hali toʻlanmagan kredit qarzi ham er-xotin oʻrtasida teng (50/50) taqsimlanadi. Agar uyni faqat bir taraf oʻzida olib qolmoqchi boʻlsa, u qolgan kreditni oʻzi toʻlaydi va ikkinchi tarafga shu kungacha toʻlangan pulning yarmini kompensatsiya qilib beradi. Batafsil quyida oʻqing!
Afsuski, jamiyatimizda FHDYo (ZAGS) roʻyxatidan oʻtmasdan, faqat shar'iy nikoh oʻqitib yashaydiganlar hali ham koʻp. Yillar oʻtib, oilada kelishmovchilik chiqib ajrashishga toʻgʻri kelsa, eng katta mu
Ha, baribir ajratib yuborishadi! Oʻzbekiston qonunchiligida hech kimni majburlab nikohda ushlab turish mumkin emas. Eringizning rozi boʻlmasligi yoki sudga kelmasligi jarayonni biroz vaqtga choʻzishi
Ha, koʻchib kirishingiz mumkin! Agar ajrashgandan keyin borishga boshqa joyingiz boʻlmasa va oʻsha uyda doimiy roʻyxatda (propiskada) tursangiz, qonun sizni koʻchada qoldirmaydi. Uy sobiq eringizga yoki uning ota-onasiga tegishli boʻlsa ham, sud sizni va farzandlaringizni shu uyga yashash uchun (foydalanish huquqi asosida) majburiy kiritib qoʻyishi mumkin. Ammo bu jarayonning oʻziga xos nozik tomonlari bor. Batafsil ushbu maqolada oʻqing!
Nikoh shartnomasi — bu er va xotin oʻrtasida mol-mulk, pullar va qarzlar ajrashganda (yoki birga yashab turgan paytda) qanday boʻlinishini oldindan kelishib, notariusda tasdiqlatadigan hujjatdir. Uning eng katta foydasi shundaki, ertaga ajrashishga toʻgʻri kelsa, sudma-sud yugurib, asab buzib, “uy meniki, mashina meniki” deb talashib oʻtirmaysiz — hamma narsa qogʻozda qanday kelishilgan boʻlsa, xuddi shunday tinchgina taqsimlanadi.
Ajrashganda bolaning kim bilan qolishini sud hal qiladi, va bunda faqat bolaning manfaati birinchi oʻringa qoʻyiladi. Qonunchilikda “bola onaga berilishi shart” degan qat'iy qoida yoʻq, lekin amaliyotda yosh bolalar (ayniqsa emizikli va kichik yoshdagilar) koʻpincha onaga beriladi. Sud qaror chiqarishda ota-onaning moddiy ahvoliga, yashash sharoitiga, axloqiy qiyofasiga, bolaning kimga koʻproq bogʻlanib qolganiga va Vasiylik organining xulosasiga qaraydi. 10 yoshdan oshgan bolaning fikri esa albatta inobatga olinadi.
Yoʻq, qonun boʻyicha berilmaydi! Oʻzbekiston qonunchiligiga koʻra, toʻydan oldin (aniqrogʻi qonuniy ZAGSdan oʻtishdan oldin) sotib olingan uy, mashina yoki boshqa mol-mulk oʻsha insonning shaxsiy mulki hisoblanadi va ajrashganda er-xotin oʻrtasida boʻlinmaydi. Ammo, qonunda bitta kichik istisno (boshqacha holat) ham bor. Batafsil ushbu maqolada oʻqing!
Ajrashganda uy qanday boʻlinishi uning qachon va qanday yoʻl bilan olinganiga bogʻliq. Agar uy nikoh davomida sotib olingan boʻlsa, qonun boʻyicha u er-xotinning oʻrtasida teng (50/50) boʻlinadi. Uyni sotib pulini boʻlishish — bu er-xotin ixtiyoridagi eng oson va adolatli yoʻl. Agar oʻzaro kelisha olmasangiz, uyni sud boʻlib beradi.
Ajrashish uchun eng birinchi qayerga borish sizning oilaviy holatingizga bogʻliq. Agar oʻrtangizda voyaga yetmagan farzandlar boʻlmasa va ikkalangiz ham ajrashishga rozi boʻlsangiz, toʻgʻri FHDYo (ZAGS) boʻlimiga borasiz. Lekin, agar oʻrtada bola boʻlsa yoki er-xotindan biri ajrashishga qarshi boʻlsa, u holda Fuqarolik ishlari boʻyicha sudga ariza topshirishingiz kerak boʻladi.
Ba'zan erkaklar oʻrtasida “Xotinim bilan yashagim kelmayapti, har oy aliment toʻlab yurmaslik uchun sudga borib 'bolamdan voz kechaman, otalik huquqimni bekor qilinglar' deb ariza yozsam qutulamanmi?”
Assalomu alaykum. Sizni juda yaxshi tushunaman, chunki MIB (Majburiy ijro byurosi) eshigida sargʻayish va “ertaga keling, indinga keling” degan gaplarni eshitish koʻplab onalarning asabini egovlaydiga
Assalomu alaykum! Hayotda ba'zan shunday vaziyatlar boʻladiki, ishlash yoki boshqa maqsadlarda chet elga ketish rejalashtiriladi, lekin aeroportga yoki chegaraga borganda pasportda MIB (Majburiy ijro
Erkak kishi ajrashib, boshqa oila qurishi va u yerda ham farzandli boʻlishi hayotda koʻp uchraydigan holat. Bunday vaziyatda birinchi xotin “Mening bolamning haqqi kamayib ketmasmikin?” deb xavotir ol
Hayotda tez-tez uchrab turadigan holat: ajrimdan soʻng sud bolani onasi bilan qoldiradi va otaga aliment yozadi. Lekin oradan yillar oʻtib, bola katta boʻlgach (yoki boshqa sabablarga koʻra) onasi bil
Assalomu alaykum! Sobiq turmush oʻrtogʻi qamoq jazosini oʻtayotgan ayollarni eng koʻp oʻylantiradigan savol shu: “U qamoqda boʻlsa, oyligi boʻlmasa, bolamga kim pul toʻlaydi? Aliment bekor boʻladimi?”
Ajrimdan soʻng koʻp ayollar MIBdan “Eringiz ishlamagani uchun alimentni oʻrtacha oylik hisobidan hisoblayapmiz” degan gapni eshitadi. Lekin bu nima degani oʻzi? Keling, buni hech qanday yuridik atamal
Sobiq er-xotin oʻrtasida farzand ta'minoti boʻyicha hech qanday janjal boʻlmasa, “Men oʻz bolamga oʻzim vaqtida pul toʻlab turaman, sudlashib yurmaylik” degan oʻzaro tushunish boʻlsa, qonun bunga faqa
Xalqimiz orasida “Aliment faqat bolaga toʻlanadi” degan tushuncha juda keng tarqalgan. Shuning uchun, koʻp hollarda yosh bolasi bilan uyda oʻtirgan yoki sogʻligʻini yoʻqotgan ayollar ajrashgandan soʻn
Xalqimizda “Ota-onani rozi qilish — eng ulugʻ burch” degan chiroyli qadriyat bor. Biroq, ba'zan hayotda oʻzi yemay-ichmay katta qilgan farzandi voyaga yetgach, keksayib qolgan ota-onasidan xabar olmay
Hayotda turli vaziyatlar boʻladi: ba'zan ishimiz yurishmay oyligimiz kamayib ketadi, ba'zan esa yangi oila qurib, xarajatlarimiz ortadi. Shunday vaqtlarda toʻlayotgan alimentingiz moddiy ahvolingizga
Farzand maktabni bitirib, universitetga qadam qoʻyishi — har bir ona uchun quvonch. Lekin, aynan shu davrda xarajatlar (kontrakt, kiyim-kechak, yoʻlkira) keskin oshadi. Ayollarda shunday haqli savol t
Jamiyatimizda faqat “shar'iy nikoh” (domla nikohi) bilan yashab, keyinchalik ajrashib ketish holatlari koʻp uchraydi. Bunday vaqtda ayollarni bitta savol qiynaydi: “ZAGS yoʻq-ku, tugʻilganlik guvohnom
Sobiq eringiz aliment toʻlamaslik uchun qochib yuribdimi? Unda davlatning oʻzi sizga yordam beradi! Oʻzbekistonda maxsus “Aliment toʻlovlari jamgʻarmasi” tashkil etilgan boʻlib, agar ota qidiruvga berilsa va topilmasa, davlat uning qarzini oʻz hisobidan bolaga toʻlab beradi. Keyinchalik qochqoq ota topilganda, davlat oʻsha pulni undan jarimalari bilan birga undirib oladi. Buni qanday rasmiylashtirish haqida ushbu maqolada oʻqing!
Oilaviy ajrimdan soʻng ba'zi otalar: “Har oy yalinib pul bergandan koʻra, bitta uy yoki mashinamni bolamning nomiga oʻtkazib beray-da, shu aliment balosidan butunlay qutulay”, degan qarorga kelishadi.
Aliment toʻlashdan boʻyin tovlagan otani jiddiy jazolar kutadi. Dastlab MIB tomonidan uning mol-mulki xatlanib, chet elga chiqishiga taqiq (“zapret”) qoʻyiladi. Agar qarzni 2 oydan ortiq toʻlamasa, unga 15 sutka ma'muriy qamoq jazosi beriladi. Shundan keyin ham xulosa chiqarmasa, Jinoyat kodeksining 122-moddasi bilan jinoyat ishi qoʻzgʻatilib, 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish (qamash) jazosi tayinlanishi mumkin. Batafsil ushbu maqolada!
Sobiq eringiz chet elga (masalan, Rossiyaga) ketib qolgan boʻlsa, xavotir olmang, bu alimentdan qutulish degani emas! Oʻzbekistonning Rossiya va boshqa MDH davlatlari bilan maxsus xalqaro kelishuvi bor. Siz oʻzimizning sud orqali qaror chiqarib, uni MIBga topshirasiz. Uning Rossiyadagi rasmiy oyligidan aliment undirilishi mumkin. Agar norasmiy ishlasa, qarz Oʻzbekistondagi oʻrtacha oylik hisobidan yozilaveradi. U topilmagan taqdirda esa, pulni davlatning “Aliment jamgʻarmasi” toʻlab beradi. Batafsil ushbu maqolada!
Sobiq turmush oʻrtogʻingiz “ishsizman” deb baxs qilyaptimi yoki oyligini yashiryaptimi? Xavotir olmang! Qonunchiligimizda bunga qarshi aniq choralar bor. Ishlamaydigan shaxslardan aliment Oʻzbekistondagi oʻrtacha oylik maosh hisobidan hisoblanadi (bu odatda oddiy oylikdan koʻproq chiqadi!). Daromadini yashiradiganlardan esa sud orqali har oy aniq bir summa (qat'iy summa) undirish mumkin. Toʻlashdan boʻyin tovlaganlarning mol-mulki tortib olinadi, chet elga chiqishiga taqiq qoʻyiladi va hatto qamoq jazosi beriladi. Batafsil ushbu maqolada!
Aliment miqdori 1 bola uchun oylik daromadning 25%, 2 ta bola uchun 33%, 3 va undan koʻp bola uchun 50% ni tashkil qiladi. Ishlamaydiganlar uchun qarz oʻrtacha oylik maoshdan hisoblanadi. Toʻlov miqdori eng kam ish haqining 26,5% idan kam boʻlishi mumkin emas. Batafsil ushbu maqolada!
Aliment undirish boʻyicha eng koʻp beriladigan savollarga javoblar. Sudga murojaat qilish, aliment miqdorini hisoblash va aliment toʻlamaganlik uchun javobgarlik haqida batafsil ma’lumot.
Biznesni sheriklar bilan boshlashda nima uchun MChJ eng xavfsiz va qulay shakl ekanligini bilib oling. Yangi qonun (OʻRQ-1137) asosida muassislar huquqi va himoyasi tahlili.
