Sudlashmasdan, notarius orqali aliment toʻlash qanday amalga oshiriladi?

Sobiq er-xotin oʻrtasida farzand ta'minoti boʻyicha hech qanday janjal boʻlmasa, “Men oʻz bolamga oʻzim vaqtida pul toʻlab turaman, sudlashib yurmaylik” degan oʻzaro tushunish boʻlsa, qonun bunga faqatgina xursand boʻladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksiga asosan, bu jarayon Notarial tartibda aliment toʻlash toʻgʻrisidagi kelishuv deb ataladi. Keling, buni qanday qilib toʻgʻri rasmiylashtirishni oddiy tilda tushuntirib beraman.

1. Notarial kelishuvning oʻziga xos qoidalari

Siz notariusda istalgan shartlaringizni kelishib olishingiz mumkin, faqat bitta qat'iy qonuniy cheklov bor:

• Pul miqdori qonundagidan kam boʻlmasligi shart: Oila kodeksining 132-moddasiga koʻra, siz kelishayotgan aliment summasi qonunda belgilangan eng kam miqdordan (ya'ni, bitta bola uchun mehnatga haq toʻlash eng kam miqdorining 26,5 foizidan) past boʻlishi mumkin emas.

• Agar ota oʻz xohishi bilan koʻproq (masalan, har oy 3 million soʻm yoki daromadining 50 foizini) toʻlashga rozi boʻlsa, marhamat, qonun bunga ruxsat beradi.

2. Kelishuvda nimalarni yozib qoʻyish mumkin?

Sud faqat oylik maoshga qarab qaror chiqarsa, notariusdagi kelishuvda siz oʻzingizga qulay variantlarni tanlashingiz mumkin:

• Har oylik qat'iy summa: “Har oyning 5-sanasigacha plastik kartaga 2 million soʻm tashlab beradi”.

• Mulk yoki natura shaklida: “Bolaning nomiga uyni yoki mashinani oʻtkazib beradi va shu bilan alimentdan qutuladi” yoxud “Har oy oziq-ovqat, kiyim-kechak va maktab xarajatlarini toʻliq oʻz boʻyniga oladi”.

• Kombinatsiyalashgan: “Har oy 1 million soʻm toʻlaydi, ustiga-ustak har yili yozgi oromgoh pulini toʻlab beradi”.

3. Notariusga qanday hujjatlar bilan boriladi?

Jarayon juda tez va oson. Ikkala ota-ona quyidagi hujjatlar bilan istalgan davlat yoki xususiy notariusga borishlari kifoya:

1. Ota va onaning pasporti (yoki ID kartasi).

2. Bolaning tugʻilganlik haqidagi guvohnomasi.

3. Nikoh tuzilganligi yoki nikohdan ajralganlik haqidagi guvohnoma.

Notarius ikkala tarafning xohish-irodasini eshitadi, shartnomani tayyorlaydi va ikkala taraf unga imzo qoʻyadi. Shu bilan ish hal — sudga ariza yozish, oylab navbat kutish, majlislarga qatnashish shart emas!

4. Agar u yozilgan shartnomani buzib, pul toʻlamay qoʻysa-chi?

Koʻpchilik onalarni shu narsa qoʻrqitadi: “Notariusda kelishsak-u, 2-3 oy oʻtib pul bermay qoʻysa, yana nolga qaytib sudga ariza berishimga toʻgʻri keladimi?”

Yoʻq, aslo unday emas! Oila kodeksining 131-moddasiga koʻra, notarial tasdiqlangan aliment toʻlash toʻgʻrisidagi kelishuv ijro varaqasi kuchiga ega.

Bu degani, agar sobiq turmush oʻrtogʻingiz kelishuvni buzsa va pul bermasa, siz umuman sudga bormaysiz. Toʻgʻri oʻsha notarial shartnomani koʻtarib MIBga (Majburiy ijro byurosiga) borasiz. MIB xuddi sudning qarorini qanday qattiq undirsa (zapret qoʻyish, mol-mulkni xatlash orqali), bu notarial shartnomani ham xuddi shunday kuch bilan darhol majburiy ijroga qaratadi.