Ajrashgandan keyin xotin oʻzi uchun ham eridan pul (aliment) talab qila oladimi?

Xalqimiz orasida “Aliment faqat bolaga toʻlanadi” degan tushuncha juda keng tarqalgan. Shuning uchun, koʻp hollarda yosh bolasi bilan uyda oʻtirgan yoki sogʻligʻini yoʻqotgan ayollar ajrashgandan soʻng moddiy tomondan juda qiynalib qolishadi.

Lekin, Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 119-moddasida sobiq xotin (yoki sobiq er) uchun ham moddiy ta'minot undirishning aniq qoidalari belgilab qoʻyilgan. Keling, qanday holatlarda ayol kishi ajrashgan eridan oʻzi uchun ham aliment talab qila olishini sodda tilda koʻrib chiqamiz:

1. Homiladorlik va bola 3 yoshga toʻlguncha (Eng koʻp uchraydigan holat)

Ayol kishi ajrashayotgan vaqtda homilador boʻlsa yoki oʻrtadagi farzandi hali 3 yoshga toʻlmagan boʻlsa, u ishlash imkoniyatiga ega boʻlmaydi. Qonun bu vaqtda ayolni toʻliq himoya qiladi.

Siz sud orqali sobiq eringizdan nafaqat bola uchun (oylikning 25%), balki oʻzingizning ta'minotingiz uchun ham (har oylik qat'iy summada) pul undirishga haqlisiz. Bu pul bola 3 yoshga toʻlguniga qadar toʻlab borilishi shart.

2. Nogiron farzandni parvarish qilayotgan boʻlsa

Agar oʻrtadagi farzand nogiron boʻlsa, ayol koʻpincha doimiy ravishda bolaning parvarishi bilan band boʻladi va ishlay olmaydi.

• Agar bola 18 yoshga toʻlgunga qadar nogironligi boʻlsa;

• Yoki bola I guruh bolalikdan nogiron boʻlsa, ayol oʻzining moddiy ta'minoti uchun sobiq eridan doimiy ravishda aliment talab qilish huquqiga ega.

3. Ayolning oʻzi sogʻligʻini yoʻqotgan boʻlsa (Nogironlik)

Agar ayol ajrashishdan oldin yoki ajrashgandan keyin bir yil ichida mehnatga layoqatsiz (masalan, I yoki II guruh nogironi) boʻlib qolsa va moddiy yordamga muhtoj boʻlsa, u sobiq eridan oʻzining davolanishi va yashashi uchun aliment talab qila oladi.

4. Pensiya yoshiga yetgan boʻlsa

Bu holat uzoq yillar birga yashagan oilalarga tegishli. Agar er-xotin uzoq vaqt nikohda boʻlgan boʻlsa va ajrashgandan keyin besh yil ichida ayol pensiya yoshiga yetsa (moddiy yordamga muhtoj boʻlsa), u ham sobiq eridan ta'minot talab qilishga haqli.

Bu pul qanday undiriladi va hisoblanadi?

• Oʻzingiz uchun aliment undirish uchun oʻzingiz yashab turgan joydagi Fuqarolik ishlari boʻyicha sudga da'vo arizasi kiritasiz.

• Oʻzingizga olinadigan aliment bolanikiga oʻxshab oylikning qandaydir foizi (25% yoki 33%) hisobida olinmaydi. Sud sobiq eringizning daromadini, oilaviy sharoitini va sizning ehtiyojlaringizni (masalan, dori-darmon, oziq-ovqat, yashash xarajatlari) hisobga olib, har oy toʻlanishi shart boʻlgan qat'iy summa (masalan, har oy 1 mln yoki 1,5 mln soʻm) belgilab beradi.