Ota qochib yursa, davlat alimentni qachon oʻzi toʻlab beradi?

Ajrashgandan keyin ayollarni eng koʻp qiynaydigan va asabini buzadigan holat — sobiq erning aliment toʻlamaslik uchun qochib ketishi, yashirinib yurishi yoki dom-daraksiz yoʻqolib qolishidir. Koʻpchilik onalar “Endi u yoʻq, bolamning pulini kimdan olaman, hammasi kuydimi?” deb oʻylaydi.

Yaxshi xabar shuki: Yoʻq, pulingiz kuymaydi! Oʻzbekiston hukumatining maxsus qarori (427-son qaror) bilan yurtimizda “Aliment toʻlovlari jamgʻarmasi” ishga tushgan. Bugun ushbu tizim qanday ishlashi va davlatdan qanday qilib pulni undirib olish sirlarini yuridik atamalarsiz, tushunarli tilda aytib beraman.

1. “Aliment jamgʻarmasi” oʻzi nima?

Bu — Majburiy ijro byurosi (MIB) huzurida ochilgan katta davlat “kassasi”. Bu kassa aynan vijdonsiz, bolasidan qochib yurgan otalarning oʻrniga bolaga yordam puli toʻlash uchun tashkil qilingan. Davlat avval bolaning haqqini oʻz yonidan toʻlab turadi, keyin esa oʻsha qochqoq otani topib, pulini ortigʻi bilan undirib oladi.

2. Davlat qachon va kimlarga pul toʻlab beradi?

Jamgʻarmadan pul olish uchun shunchaki “Erim qochib ketdi, pul beringlar” deyishning oʻzi yetarli emas. Qonun boʻyicha buning oʻz shartlari bor:

• Sizda sudning aliment undirish haqidagi qarori boʻlishi va u MIBga topshirilgan boʻlishi kerak.

• Sobiq eringiz haqiqatan ham qochib yurgan boʻlishi va MIB tomonidan rasman qidiruvga (roziqqa) berilgan boʻlishi shart.

• Uning nomida xatlab (sotib) sizga berish uchun hech qanday mol-mulk (mashina, uy-joy) topilmagan boʻlishi kerak.

Agar shu shartlar bajarilgan boʻlsa, siz davlatdan aliment qarzini toʻlab berishni talab qilishga haqlisiz.

3. Pul olish jarayoni qanday boʻladi? (Qadam-baqadam)

Bu unchalik qiyin jarayon emas, asosiysi qadamlarni toʻgʻri qoʻyish:

• 1-qadam: MIB xodimiga borib, sobiq eringiz topilmayotgani sababli uni rasmiy qidiruvga berishlarini soʻrang. (MIB uni qidiruvga e'lon qiladi).

• 2-qadam: Qidiruv e'lon qilingandan soʻng, aliment qarzi toʻplanib boraveradi. MIB davlat ijrochisi oʻzi barcha hujjatlarni yigʻadi va sizning nomingizdan “Aliment jamgʻarmasi”ga pul ajratishni soʻrab qaror chiqaradi.

• 3-qadam: Jamgʻarma hujjatlarni koʻrib chiqadi va 2 kun ichida yigʻilib qolgan aliment qarzini toʻgʻridan-toʻgʻri sizning plastik kartangizga (yoki bank hisobingizga) oʻtkazib beradi.

Eslatma: Davlat sizga pulni bir marta emas, agar u odam uzoq vaqt qidiruvda boʻlsa, keyinchalik ham yigʻilgan qarzni toʻlab berishda davom etishi mumkin.

4. Qochib yurgan ota topilsa nima boʻladi? (Davlatning jazosi)

Ba'zi otalar “Davlat mening oʻrnimga toʻlab yuboribdi-ku, qutuldim” deb osmondan tushib xursand boʻlishi mumkin. Lekin asil oʻyin endi boshlanadi!

Davlat hech qachon birovning qarzini tekinga toʻlamaydi. Qochib yurgan ota topilgan zahoti:

• Davlat Jamgʻarmadan toʻlangan barcha pulni uning boʻyniga qarz qilib iladi.

• Undan bu pulni undirish juda qattiq tartibda olib boriladi: chegaradan chiqishiga taqiq qoʻyiladi (zapret), agar pulni bermasa 15 sutkaga qamaladi yoki hatto jinoiy javobgarlikka tortiladi.

• Endi u ayoliga (sobiq xotiniga) emas, toʻgʻridan-toʻgʻri davlatga qarz boʻlib qoladi. Davlat bilan oʻynashish esa qiyin!

Xulosa: Agar bolangizning otasi mas'uliyatdan qochib, yashirinib yurgan boʻlsa, tushkunlikka tushib yigʻlab oʻtirmang. Qonuniy haqqingizni talab qiling! MIBga boring, uni qidiruvga bering va bolangizning rizqini Davlatning “Aliment jamgʻarmasi” orqali undirib oling. Oʻzbekiston qonunlari har doim bolaning manfaatlarini birinchi oʻringa qoʻyadi!