Oyligim kam, aliment pulini qanday qilib kamaytirsam boʻladi?

Hayotda turli vaziyatlar boʻladi: ba'zan ishimiz yurishmay oyligimiz kamayib ketadi, ba'zan esa yangi oila qurib, xarajatlarimiz ortadi. Shunday vaqtlarda toʻlayotgan alimentingiz moddiy ahvolingizga ogʻirlik qilayotganini his etishingiz tabiiy. “Oyligim oʻzi kam boʻlsa, qanday qilib shuncha aliment toʻlayman? Buni kamaytirishning qonuniy yoʻli bormi?” degan savol koʻpchilikni oʻylantiradi.

Huquqiy maslahatchi sifatida sizga ochiq va aniq aytaman: ha, qonunda aliment miqdorini kamaytirish yoʻllari bor, lekin bu faqat sud orqali va jiddiy sabablar bilangina amalga oshiriladi.

1. Faqatgina “Oyligim kam” deyish yetarlimi?

Buni toʻgʻri tushunishimiz kerak. Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksiga koʻra, sizning oyligingiz qancha boʻlishidan qat'i nazar, qonun bolaning minimal ehtiyojlarini himoya qiladi.

Har bir bola uchun toʻlanadigan aliment miqdori qonunchilikda belgilangan mehnatga haq toʻlash eng kam miqdorining 26,5 foizidan kam boʻlishi mumkin emas. Ya'ni, oyligingiz juda tushib ketsa ham, shu eng kam limitdan (chegaradan) pastga tushira olmaysiz.

2. Qanday holatlarda sud alimentni kamaytiradi?

Oila kodeksining 105-moddasida aliment miqdorini kamaytirish asoslari aniq koʻrsatilgan. Sud quyidagi jiddiy holatlar tasdiqlansagina sizning arizangizni qanoatlantirishi mumkin:

• Yangi oilada farzandli boʻlishingiz: Bu eng koʻp uchraydigan va ish beradigan sababdir. Tasavvur qiling, siz birinchi xotiningizdagi 1 ta bola uchun oyligingizning 25 foizini toʻlayapsiz. Ikkinchi marta uylandingiz va u yerda yana 2 ta farzandli boʻldingiz. Agar siz 25% ni berib yuborsangiz, oʻzingizning hozirgi qaramogʻingizdagi 2 ta bolangiz moddiy jihatdan birinchi bolangizdan yomonroq ahvolga tushib qoladi. Shu holatda sud aliment miqdorini tushirib beradi.

• Sogʻligʻingizni yoʻqotish (Nogironlik): Agar siz I yoki II guruh nogironi boʻlib qolsangiz, dori-darmon va davolanishga katta pul ketayotgan boʻlsa, sud sizning moddiy va jismoniy holatingizni inobatga olib, alimentni kamaytiradi yoki qat'iy (kichikroq) summaga oʻzgartirib beradi.

• Bola toʻliq davlat ta'minotiga oʻtsa: Agar aliment olayotgan bola Suvorov maktabiga, mehribonlik uyiga yoki toʻliq davlat ta'minotidagi boshqa muassasaga joylashtirilsa, ta'minot xarajatlari kamaygani uchun aliment miqdori ham kamaytirilishi (yoki ozod qilinishi) mumkin.

• Bolaning oʻz daromadi boʻlsa: Bu yosh bolalarda kam uchraydi, ammo voyaga yetmagan bola oʻzining shaxsiy mol-mulkiga (ijaraga beriladigan uy) yoki katta daromadga ega boʻlsa va bu uning ehtiyojlarini toʻliq qoplasa, sud buni ham inobatga oladi.

3. Qanday qilib kamaytirish mumkin? (Amaliy qadamlar)

Siz qarzni oʻz boshimchalik bilan kamaytirib toʻlay olmaysiz. Buni hatto MIB xodimi ham qila olmaydi.

Buning uchun:

1. Oʻzingiz yashab turgan (yoki sobiq turmush oʻrtogʻingiz yashayotgan) tuman Fuqarolik ishlari boʻyicha sudiga borasiz.

2. “Aliment miqdorini kamaytirish toʻgʻrisida” da'vo arizasi yozasiz.

3. Arizaga yuqoridagi sabablarni isbotlovchi hujjatlarni (yangi farzandlaringizning tugʻilganlik guvohnomasi, tibbiy ma'lumotnomalar, oyligingiz va xarajatlaringiz haqida ma'lumot) ilova qilasiz.

Sud ikkala tomonni eshitib, moddiy ahvolni taroziga qoʻygan holda adolatli qaror chiqaradi.