Otalikni bekor qilib, aliment toʻlashdan qutulish iloji bormi?

Ba'zan erkaklar oʻrtasida “Xotinim bilan yashagim kelmayapti, har oy aliment toʻlab yurmaslik uchun sudga borib 'bolamdan voz kechaman, otalik huquqimni bekor qilinglar' deb ariza yozsam qutulamanmi?” degan savollar yoki xato fikrlar aylanib yuradi.

Huquqiy maslahatchi sifatida sizga aniq aytaman: Oʻzbekiston qonunchiligida “boladan ixtiyoriy voz kechish” degan tushunchaning oʻzi yoʻq! Bolaning ta'minotidan qochish uchun oʻylab topilgan bu usul umuman ishlamaydi. Keling, buni qonuniy asoslar bilan tushuntirib beraman.

1. Ota-onalik huquqidan mahrum qilish alimentni toʻxtatadimi?

Faraz qilaylik, ota oʻz majburiyatlarini bajarmagani, ichkilikka berilgani yoki oʻz xohishi bilan sudga aytib, ota-onalik huquqidan mahrum qilindi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 81-moddasiga asosan, ota-onalik huquqidan mahrum qilingan shaxs bola bilan bogʻliq barcha huquqlardan (kelajakda boladan aliment talab qilish, davlat nafaqalarini olish va h.k.) mahrum boʻladi. Lekin, eng muhimi:

Ota-onalik huquqidan mahrum qilinish ota-onani oʻz bolasiga ta'minot berish (aliment toʻlash) majburiyatidan ozod qilmaydi!

Ya'ni, otalik huquqini yoʻqotgan taqdiringizda ham, bola 18 yoshga toʻlgunga qadar alimentni toʻliq toʻlaysiz. Qonun bolani jazolamaydi.

2. Alimentdan qutulishning yagona qonuniy yoʻli bormi?

Ha, faqat bitta holatda aliment toʻxtatilishi mumkin. Bu — Otalikka e'tiroz bildirish (Oila kodeksining 63-moddasi).

Bu qanday ishlaydi?

Agar ota ZAGS qogʻozida (tugʻilganlik guvohnomasida) “otasi” deb yozilgan boʻlsa-yu, lekin oʻsha bolaning haqiqiy (biologik) otasi ekanligiga jiddiy shubha qilsa, u sudga “Otalikka e'tiroz bildirish” boʻyicha da'vo arizasi kiritishi mumkin.

• Sud jarayonida DNK ekspertizasi tayinlanadi.

• Agar DNK tekshiruvi natijasida erkak oʻsha bolaning biologik otasi emasligi 100% tasdiqlansa, sud otalik yozuvini bekor qiladi.

• Faqatgina mana shu sud qarori chiqqandan keyingina MIBdagi aliment ishi yopiladi va ota pul toʻlashdan qonuniy ozod qilinadi. (Lekin ungacha toʻlangan aliment pullari qoida tariqasida orqaga qaytarib berilmaydi).

3. Agar boshqa birov bolani farzandlikka olsa-chi?

Yana bir istisno holat bor: Agar siz ajrashganingizdan soʻng, sobiq xotiningiz boshqa insonga turmushga chiqsa va u yangi er bolani oʻz nomiga qonuniy farzandlikka olsa (buning uchun sizning yozma va notarial tasdiqlangan roziligingiz kerak boʻladi), bola rasman boshqa odamning farzandiga aylanadi.

Mana shu holatda sizning otalik majburiyatingiz tugaydi va aliment toʻlash toʻxtatiladi.

Xulosa: Boladan oddiygina “voz kechib” pul toʻlashdan qochib qutulib boʻlmaydi. Davlat va qonun har doim voyaga yetmagan bolaning huquqlari va moddiy ta'minotini birinchi oʻrinda himoya qiladi. Agar haqiqatan ham bolaning otasi siz ekanligingizga shubhangiz boʻlsa, buni faqat DNK va sud orqali hal qilishingiz mumkin.