ZAGS yoʻq, faqat domlaga nikoh oʻqitganmiz: ajrashsak mulk qanday boʻlinadi?

Afsuski, jamiyatimizda FHDYo (ZAGS) roʻyxatidan oʻtmasdan, faqat shar'iy nikoh oʻqitib yashaydiganlar hali ham koʻp. Yillar oʻtib, oilada kelishmovchilik chiqib ajrashishga toʻgʻri kelsa, eng katta muammo mol-mulk masalasida kelib chiqadi. “Biz 10 yil birga yashadik, shuncha pul topdik, endi uyni boʻlsak boʻladimi?” degan savolga, keling, qonun yuzasidan ochiq va aniq javob beraman.

1. Qonun sizlarni “er-xotin” deb tan olmaydi!

Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 13-moddasida qat'iy yozib qoʻyilgan:

“Faqat FHDYo organlarida qayd etilgan nikohgina qonuniy hisoblanadi. Diniy rasm-rusumlarga binoan tuzilgan nikoh huquqiy oqibatlar keltirib chiqarmaydi.”

Bu nima degani? Agar sizlarda ZAGS yoʻq boʻlsa, qonun oldida siz shunchaki “bitta uyda yashovchi ikkita begona fuqaro”siz xolos. Shuning uchun, ZAGSli oilalardagi “Nikoh davomida olingan mol-mulk teng (50/50) boʻlinadi” degan zoʻr qoida sizning holatingizda umuman ishlamaydi.

2. Unda mulk kimga qoladi?

Bunday holatda Fuqarolik huquqi ishga tushadi: Mulk qogʻozda kimning nomiga rasmiylashtirilgan boʻlsa, oʻshanda qoladi!

• Agar siz 10 yil birga yashab hovli qurgan boʻlsangiz ham, lekin oʻsha uyning kadastri “er”ingizning nomida boʻlsa — uy 100% uniki hisoblanadi. Siz uni boʻlishga da'vo qila olmaysiz.

• Agar mashina olingan boʻlsa va texpasport uning nomida boʻlsa — mashina unga qoladi. Sizga uydan ham, mashinadan ham qonunan hech qanday ulush tegmaydi.

3. Pulingizni qanday qilib qaytarib olishingiz mumkin? (Yagona yoʻl)

Agar siz oʻsha uy yoki mashina olinayotganda oʻzingiz ishlab topgan pulni qoʻshgan boʻlsangiz (masalan, ota-onangiz pul bergan, yoki oyligingizni yigʻib bergan boʻlsangiz), uyni yarmiga da'vo qila olmasangiz-da, kiritgan pulingizni qaytarib olishga haqlisiz.

Lekin bu oson boʻlmaydi. Buning uchun siz sudga (Fuqarolik ishlari boʻyicha sudga) da'vo arizasi kiritishingiz va oʻzingizning pulingiz shu mulkka sarflanganini qogʻozlar bilan isbotlashingiz kerak:

• Bank oʻtkazmalari (kvitansiyalar);

• Sizning nomingizdan olingan kredit hujjatlari;

• Ota-onangiz nomidan uyni ta'mirlash yoki qurilish mollariga qilingan toʻlov cheklari.

Agar dalillaringiz yetarli boʻlsa, sud “er”ingizdan siz kiritgan summani undirib beradi. Ammo dalil yoʻq boʻlsa (hamma pul naqd berilgan boʻlsa), afsuski, narsangizni olib koʻchaga chiqishdan boshqa chorangiz qolmaydi.

Huquqiy maslahat: Faqat shar'iy nikoh bilan yashash — ayol kishini moliyaviy tomondan butunlay himoyasiz qoldiradi. Agar hozir yashayotgan boʻlsangiz, albatta ZAGSdan oʻting! ZAGS yoʻq boʻlsa ham, qonuniy huquqingizni ozgina boʻlsa-da himoya qilish uchun uy yoki mashina olayotganda, mulkni ikkalangizning nomingizga (ulushli mulk qilib) rasmiylashtirishni talab qiling.