TOSHKENT DAVLAT YURIDIK UNIVERSITETIDA YANGI YOʻL: 3 YILLIK “MAXSUS DASTUR” NIMA VA UNGA QANDAY KIRISH MUMKIN?

2025-yil 26-noyabrda Prezidentimiz “Oʻzbekiston Respublikasida yuridik ta’lim va ilm-fanni yanada isloh qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” PF-232-son Farmonni imzolagan edi. Shu farmonni amalga oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi 2026-yil 30-iyunda 350-son qaror qabul qildi.

Qarorning asosiy mohiyati shundan iborat: 2026/2027 oʻquv yilidan boshlab Toshkent davlat yuridik universiteti (TDYU)da mutlaqo yangi — uch yillik maxsus ta’lim dasturi joriy etilmoqda. Bu dastur odatdagi 4 yillik bakalavriatdan farqli ravishda, aniq maqsadli guruhlar uchun — ya’ni allaqachon yuridik sohada boshlangʻich bilimga ega boʻlgan yoshlar uchun moʻljallangan.

Muhim jihat: bu dasturga kirish test sinovisiz, balki yakka tartibdagi suhbat orqali amalga oshiriladi va oʻqish faqat toʻlov-kontrakt asosida boʻladi.

Kimlar uchun moʻljallangan?

Qarorga ilovada 3 ta alohida nizom tasdiqlangan — har biri turli toifadagi nomzodlar uchun:

1-yoʻnalish: Akademik litsey bitiruvchilari

TDYU huzuridagi akademik litseylarni tugatgan yoshlar uchun. Ular 2-kursdan boshlab oʻqishni davom ettirishi mumkin.

Asosiy shartlar:

· Litseydagi umumiy oʻzlashtirish koʻrsatkichi 71 foiz va undan yuqori (yoki 5 ballik tizimda 4 va undan yuqori baho);

· Xorijiy tilni bilish darajasi kamida B2 (milliy yoki xalqaro sertifikat bilan tasdiqlangan);

· Ijtimoiy faol ishtirok (tanlovlar, olimpiadalar, loyihalar va h.k.);

· Oʻqish davomida intizomiy jazo olmagan boʻlishi kerak.

Diqqatga sazovor jihat: endi Qashqadaryo yuridik texnikumi negizida ham yangi akademik litsey tashkil etilmoqda — bu texnikum TDYUning tegishli huquq va majburiyatlariga voris boʻladi.

2-yoʻnalish: Yuridik texnikumlar bitiruvchilari

Yuridik texnikumni tugatgan yigit-qizlar ham xuddi shunday tartibda, lekin biroz yuqoriroq talab bilan qabul qilinadi:

· Oʻzlashtirish koʻrsatkichi 71 foizdan yuqori boʻlishi shart (litseylardagidek);

· Xorijiy til boʻyicha kamida B2 sertifikat;

· Suhbatda eng kam ball chegarasi — maksimal ballning 70 foizi (litseylar uchun bu koʻrsatkich 56 foiz, buni quyida koʻramiz).

3-yoʻnalish: Oliy ma’lumotga ega shaxslar (ikkinchi oliy ta’lim)

Bu eng keng doiradagi toifa — allaqachon istagan sohada oliy ma’lumoti bor har qanday shaxs “yurisprudensiya” yoʻnalishi boʻyicha ikkinchi oliy ta’lim sifatida uch yillik dasturga hujjat topshirishi mumkin.

Farqi shundaki, bu yoʻnalishda suhbat emas, balki test sinovlari orqali qabul amalga oshiriladi:

· Test Bilim va malakalarni baholash agentligi tomonidan avgust-sentabr oylarida oʻtkaziladi;

· Faqat mutaxassislik fanlari va chet tili boʻyicha sinov boʻladi (umumiy test yoʻq);

· Ishtirok uchun bazaviy hisoblash miqdorining 50 foizi miqdorida toʻlov undiriladi;

· 14 xil chet tilidan birini tanlash mumkin (ingliz, nemis, fransuz, ispan, italyan, turk, xitoy, koreys, yapon, arab, fors, dariy, urdu, uygʻur, hindiy).

Suhbat qanday oʻtadi? (1 va 2-yoʻnalishlar uchun)

Agar siz litsey yoki texnikum bitiruvchisi boʻlsangiz, jarayon quyidagicha kechadi:

1-bosqich. Har yili 10-iyunga qadar har bir litsey/texnikum uchun 7 kishidan iborat maxsus komissiya tuziladi. Bitiruvchilar 20-iyunga qadar shu komissiyaga ariza beradi.

2-bosqich. Komissiya hujjatlarni koʻrib chiqadi va kimlarni universitetga tavsiya qilishni hal qiladi (koʻpchilik ovoz bilan). Agar minimal talablarga (71% va B2 til) javob bermasa, tavsiya rad etiladi.

3-bosqich. Tavsiya etilgan bitiruvchilar 25-iyundan 5-iyulgacha universitetga elektron ariza yuboradi (diplom PDF holida ilova qilinadi).

4-bosqich. 1-iyulga qadar Adliya vaziri buyrugʻi bilan suhbat komissiyasi tuziladi (7 kishi). 10-iyuldan 10 (litsey uchun) yoki 25 (texnikum uchun) avgustgacha yakka tartibdagi suhbatlar oʻtkaziladi.

Suhbatda nimalarga e’tibor beriladi?

Toʻrtta mezon boʻyicha baholanadi, har biri 25 balldan — jami 100 ball:

1. Huquqiy fanlar boʻyicha bilim saviyasi;

2. Yuridik mutaxassislikni tanlashdagi motivatsiya;

3. Nutq madaniyati va tanqidiy fikrlash qobiliyati;

4. Umumiy dunyoqarash va ijodkorlik qobiliyati.

Kim qabul qilinmaydi?

· Suhbatga kelmagan;

· Litsey bitiruvchilari uchun — maksimal ballning 56 foizidan kam ball olgan;

· Texnikum bitiruvchilari uchun — maksimal ballning 70 foizidan kam ball olgan;

· Yuqori ball olgan, lekin ajratilgan oʻrinlar sonidan ortib ketgan.

Muhim qoida: suhbatni qayta topshirish mumkin emas. Natija e’lon qilingandan soʻng 3 ish kuni ichida apellatsiya komissiyasiga murojaat qilish huquqingiz bor.

Nazorat qanday ta’minlanadi?

Hujjatda shaffoflik va odillik uchun bir nechta chora koʻzda tutilgan:

· Suhbat videoga yozib boriladi va internet orqali onlayn translyatsiya qilinadi;

· Abituriyent suhbatga uyali telefon, lugʻat, shpargalka olib kirishi mumkin emas — buzilsa, suhbatdan chetlashtiriladi;

· Koʻzi ojiz abituriyentlar uchun maxsus sharoit (Oʻzbekiston koʻzi ojizlar jamiyati vakili komissiyada ishtirok etadi);

· Hujjatlarda soxtalik aniqlansa, abituriyent universitetdan chetlashtiriladi va hujjatlar huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yuboriladi.

Keyingi qadamlar: qabul va shartnoma

Suhbatdan muvaffaqiyatli oʻtganlar:

· Diplom asli va til sertifikatini qabul komissiyasiga topshiradi;

· 25-avgustga qadar Adliya vazirining tavsiya buyrugʻi chiqadi;

· 30-avgustga qadar universitet rektorining “darslarga ruxsat berish” buyrugʻi chiqadi;

· Shartnoma Oliy ta’lim vazirligining maxsus platformasi orqali rasmiylashtiriladi;

· 30-sentabrgacha toʻlovni amalga oshirish va rasman oʻqishga qabul qilinish yakunlanishi kerak.

Ta’lim jarayoni qanday tashkil etiladi?

Qarorda alohida ta’kidlanganidek, bu dastur an’anaviy “ma’ruza tinglash” usulidan farq qiladi:

· 2, 3 va 4-kurs talabalari uchun oʻquv dasturining 50 foizi nazariy (auditoriyada), qolgan 50 foizi amaliy — sud, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, advokatura, konsalting tashkilotlarida yoki yuridik klinikada oʻtkaziladi;

· Nazariy qism ham “problem-based learning” — ya’ni amaliy misollar orqali oʻqitish tamoyiliga asoslanadi, bu talabalarda tahliliy fikrlash va “yumshoq koʻnikmalar” (soft skills)ni shakllantirishga qaratilgan.

Xulosa

Xulosa qilib aytganda, bu qaror aslida yuridik ta’lim tizimida “ikkinchi imkoniyat” yoki “tezlashtirilgan yoʻl”ni yaratadi: allaqachon huquqiy sohada tayyorgarligi bor yoki boshqa sohada oliy ma’lumoti boʻlganlarga TDYUda qisqaroq muddatda, lekin amaliyotga koʻproq yoʻnaltirilgan holda yuridik mutaxassislik olish imkonini beradi.